Munteenheid in Indonesië en praktische geldzaken op reis

In Indonesië betaal je met de Indonesische rupiah. Door de vele nullen lijkt alles in het begin extreem duur, maar met een beetje voorbereiding heb je het zo door. Als je weet hoe je handig met contant geld, pinnen en je pasjes omgaat, voorkom je stress op reis.

In deze gids neem ik je stap voor stap mee langs de belangrijkste geldzaken in Indonesië. Van de waarde van de rupiah tot veilig pinnen op Bali en genoeg cash meenemen naar eilanden als Flores of de Gili’s.

De Indonesische rupiah in de praktijk

De officiële munteenheid van Indonesië is de Indonesische rupiah (IDR). Alles wordt in rupiah afgerekend: je nasi goreng in een warung op Java, je homestay in Bukit Lawang en je scooterhuur in Canggu. Vroeger had je nog sen (centen), maar die worden al lang niet meer gebruikt. Je rekent dus altijd in hele rupiah.

De bedragen lijken enorm. Een simpele lunch kost zo 40.000 tot 60.000 IDR en een hotelnacht in Ubud makkelijk 400.000 tot 800.000 IDR. Dat voelt alsof je met miljoenen aan het strooien bent, terwijl het in euro’s vaak om relatief kleine bedragen gaat. Op dit moment krijg je grofweg rond de 17.000 rupiah voor 1 euro, maar de koers verandert regelmatig. Check daarom vlak voor vertrek even de actuele koers in een app als XE Currency of gewoon via Google.

Je komt vooral biljetten tegen van 1.000, 2.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 en 100.000 rupiah. Munten bestaan wel, maar worden weinig gebruikt. Voor een flesje water in een supermarkt in Jakarta betaal je bijvoorbeeld 5.000 tot 8.000 IDR. Een bord mie goreng in een lokale warung op Sumatra kost vaak tussen de 20.000 en 35.000 IDR. In een hip café in Seminyak of Canggu zit je al snel op 60.000 tot 120.000 IDR voor een hoofdgerecht.

Omgaan met de vele nullen

De grootste valkuil in het begin: een nulletje missen. Je denkt dat iets 10.000 kost, terwijl er 100.000 staat. Dat verschil voel je meteen in je portemonnee. Neem in de eerste dagen echt even de tijd om prijzen rustig te lezen, vooral bij tours, hotels en vervoer.

Een paar praktische trucjes:

• Deel bedragen in je hoofd door 20.000 om grof in euro’s te denken. 200.000 IDR is dan ongeveer 10 euro.
• Schrijf in je telefoon een paar referentiebedragen op, zoals 50.000, 100.000 en 500.000 IDR met de euro-waarde.
• Vraag bij twijfel gewoon na: “Seratus ribu?” (100.000) of “Sepuluh ribu?” (10.000). Dat voorkomt misverstanden.

In toeristische gebieden als Ubud, Kuta of Nusa Dua zie je soms prijzen in euro’s of dollars op websites of menu’s. Afrekenen doe je uiteindelijk bijna altijd in rupiah. Laat je niet afschrikken door de nullen; na een paar dagen voelt het heel normaal.

Geld wisselen: waar en hoe doe je dat veilig?

Je kunt in Indonesië prima geld wisselen, maar kies je plek zorgvuldig. In steden als Jakarta, Yogyakarta, Denpasar en Surabaya vind je officiële wisselkantoren met duidelijke koersborden en een vaste locatie. Op Bali zitten er veel in Sanur, Legian en Seminyak. Die zijn over het algemeen betrouwbaar, zolang ze er verzorgd en officieel uitzien.

Bij banken kun je ook wisselen, maar dat kost vaak meer tijd. In Medan of Makassar sta je zo een half uur in de rij en heb je soms je paspoort nodig. In toeristische gebieden op Bali zijn wisselkantoren meestal sneller. In minder toeristische regio’s, zoals delen van Flores, Sulawesi of de Molukken, is wisselen lastiger en ben je vaker aangewezen op pinautomaten.

Wissel nooit geld op straat. Als iemand je in Kuta of bij het strand van Senggigi aanspreekt met een “superkoers”, gewoon doorlopen. Daar gaat het vaak mis: biljetten verdwijnen tijdens het tellen, of je krijgt oude of beschadigde biljetten waar niemand iets mee wil doen. Wissel ook liever geen enorme bedragen in één keer. Beter een paar keer een middelgroot bedrag dan één keer een dikke stapel waar je weken mee loopt.

Zo herken je een betrouwbaar wisselkantoor

Let op deze punten als je geld gaat wisselen in bijvoorbeeld Ubud of Yogyakarta:

• Er hangt een duidelijk bord met koersen, die niet extreem afwijken van wat je online ziet.
• Het kantoor heeft een vaste balie, geen los tafeltje in een steegje.
• Je krijgt een bonnetje of wisselbewijs mee.

Vraag altijd om een mix van biljetten. Alleen 100.000-biljetten zijn onhandig op lokale markten of in kleine warungs. Vraag bijvoorbeeld om een combinatie van 20.000, 50.000 en 100.000 IDR. Tel je geld rustig na aan de balie en stop het pas weg als je zeker weet dat het klopt.

In veel hotels op Bali, Lombok of Java kun je ook wat geld wisselen. Handig als je net bent aangekomen in Sanur of bij het Tobameer en snel wat cash nodig hebt. De koers is daar meestal minder gunstig, dus gebruik dit vooral als tussenoplossing, niet voor grote bedragen.

Pinnen in Indonesië

Pinnen is vaak de makkelijkste en goedkoopste manier om aan rupiah te komen. In grote steden als Jakarta, Bandung, Yogyakarta en Denpasar staan overal pinautomaten. Ook in toeristische plekken als Ubud, Canggu, Kuta, Sanur en op de Gili-eilanden kun je meestal gewoon pinnen, al is de keuze op kleinere eilanden beperkter.

Voor je vertrekt: check bij je bank of je pas is ingesteld op gebruik buiten Europa. Veel banken hebben standaard een blokkade op pinnen buiten Europa. Dat kun je meestal in een paar klikken in je bankapp aanpassen. Kijk ook even naar de kosten per opname. Sommige banken rekenen een vast bedrag, andere een percentage. Vaak is het voordeliger om per keer een wat groter bedrag te pinnen in plaats van tien keer een klein bedrag.

Veilig pinnen: zo pak je het aan

Kies bij voorkeur een automaat:

• die vast zit aan een bankfiliaal, bijvoorbeeld BCA of Mandiri in een winkelstraat in Ubud of Kuta;
• in een winkelcentrum, zoals een mall in Jakarta of Bali Galeria in Denpasar;
• met goede verlichting, een camera en waar meer mensen pinnen.

Vermijd losse automaten in kleine winkeltjes of afgelegen straten. Daar is het risico op skimming net wat groter. Voelt een automaat vreemd, zit het pasgleufje los of krijg je rare foutmeldingen, gebruik hem dan niet. Maak bij problemen (wel afschrijving, geen geld) een foto van het scherm, noteer tijd en locatie en neem direct contact op met je bank.

Op sommige eilanden, zoals delen van Flores (bijvoorbeeld rond Moni of Riung), Raja Ampat of de kleinere Gili-eilandjes, kan de enige pinautomaat leeg of buiten werking zijn. Zorg dat je al voldoende cash bij je hebt voordat je daarheen gaat. Pin bijvoorbeeld extra in Labuan Bajo, Lombok of Manado en verdeel dit geld in je bagage.

Betalen met creditcard en bankpas

Creditcards worden in Indonesië steeds vaker geaccepteerd, maar zeker niet overal. In grotere steden en toeristische gebieden kun je er goed mee uit de voeten. In hotels in Ubud, restaurants in Seminyak of beachclubs in Nusa Dua kun je meestal gewoon met Visa of MasterCard betalen. American Express wordt minder vaak aangenomen, vooral buiten de duurdere hotels.

In lokale warungs, kleine homestays of op markten, bijvoorbeeld in een dorpje op Java of bij een kraampje in Lombok, wordt vaak alleen contant betaald. Ga er dus niet vanuit dat je overal met je kaart terecht kunt. Zie je een klein bordje met “Visa/MasterCard accepted” bij de kassa, dan zit je goed. Zo niet, reken dan op contant.

Handige mix van betaalmiddelen

Zelf reis ik in Indonesië meestal met:

• een gewone bankpas (debitcard) om te pinnen bij automaten;
• één of twee creditcards (liefst Visa en/of MasterCard) voor hotels, duikscholen en noodgevallen;
• contant rupiah voor eten, scooters, markten en fooien.

In wat luxere hotels in Jakarta, Ubud of Nusa Dua wordt soms een borg op je creditcard gereserveerd voor minibar of eventuele schade. Houd daar ruimte voor vrij op je kaart. Bij duikscholen in Labuan Bajo of snorkelshops op de Gili’s kun je vaak met creditcard betalen, maar dan komt er regelmatig een toeslag van een paar procent bovenop. Contant betalen is dan meestal goedkoper.

Let ook op bij het afrekenen: soms vraagt de betaalterminal of je in euro’s of in rupiah wilt betalen. Kies dan altijd voor afrekenen in rupiah. De omrekenkoers van de winkel of bank ter plekke is bijna altijd slechter dan die van je eigen bank.

Hoeveel contant geld heb je echt nodig?

Hoeveel cash je nodig hebt, hangt vooral af van je reisstijl. Reis je low budget, eet je vaak in lokale warungs en slaap je in eenvoudige homestays, dan betaal je veel contant. Verblijf je vooral in resorts op Bali, eet je in restaurants waar je met kaart kunt betalen en boek je tours online, dan kun je meer met je pasjes doen.

Voor een gemiddelde reiziger die een mix doet van lokale tentjes en wat comfortabelere restaurants, reken ik zelf vaak op ongeveer 300.000 tot 600.000 IDR per persoon per dag aan contant geld voor eten, drinken, scooters, kleine uitgaven en fooien. In toeristische gebieden als Canggu, Uluwatu en Ubud zit je eerder aan de bovenkant. In rustigere delen van Java of Sumatra vaak aan de onderkant.

Concrete dagbudgetten per type bestemming

Een dag in Ubud kan er bijvoorbeeld zo uitzien:

• Koffie met gebak in een hip café: 60.000 IDR.
• Lunch in een warung: 40.000 IDR.
• Massage van een uur: 150.000 tot 200.000 IDR.
• Avondeten in een leuk restaurant: 80.000 tot 120.000 IDR.
• Kleine uitgaven (water, snacks, tempelentree): 40.000 tot 80.000 IDR.

Dan zit je al snel rond de 350.000 tot 450.000 IDR, exclusief scooterhuur of taxi. Op een rustiger eiland als Nusa Penida of in een dorpje op Java kun je voor 150.000 tot 250.000 IDR per dag eten als je vooral lokaal eet en weinig luxe dingen doet.

Neem nooit al je cash in één keer mee op pad. Laat een deel achter in je accommodatie, bij voorkeur in een kluisje of goed verstopt in je tas of koffer. Stop het geld dat je meeneemt op verschillende plekken: een beetje in je portemonnee, wat los in je dagrugzak en eventueel een klein noodbedrag in een moneybelt.

Reis je met kinderen of in een groep, dan lopen de bedragen sneller op door extra snacks, drankjes en activiteiten. Reken dan op wat extra marge per dag, zeker in toeristische gebieden als Bali of de Gili’s.

Veilig omgaan met geld en pasjes

Over het algemeen voelt Indonesië veilig, zeker op bekende plekken als Bali, Java en Lombok. Toch is het slim om een paar gewoontes aan te leren rondom geld. Zakkenrollers zijn er, vooral op drukke markten in Yogyakarta, drukke straten in Kuta of in volgepropte bussen in Jakarta.

Draag je geld en pasjes dicht op je lichaam in drukke situaties. Een simpele heuptas of crossbodytas die je voor je draagt werkt al goed. Laat geen grote stapels biljetten zien als je afrekent op een markt of bij een klein kraampje. Haal gewoon het bedrag eruit dat je nodig hebt en stop de rest weer weg.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Dit zie ik vaak misgaan bij reizigers:

• Te weinig cash meenemen naar afgelegen plekken, zoals de Gili-eilanden of delen van Flores. Oplossing: pin ruim in de laatste grotere plaats waar je doorheen komt, bijvoorbeeld Lombok of Labuan Bajo.
• Alle geld en pasjes in één portemonnee stoppen. Als je die kwijtraakt, ben je alles kwijt. Oplossing: verdeel je geld en neem een reservepas mee, die je apart bewaart.
• Vergeten de bankpas vrij te zetten voor gebruik buiten Europa. Oplossing: regel dit thuis via je bankapp en test bij aankomst met een kleine opname in bijvoorbeeld Jakarta of Denpasar.

Maak daarnaast een foto of notitie van de noodnummers van je bank en creditcardmaatschappij. Als je pas kwijtraakt of er wordt iets verdachts afgeschreven, kun je direct bellen en je kaart blokkeren. Bewaar ook een kopie van je paspoort (digitaal en eventueel op papier). Dat helpt als je bij een bank of politiebureau iets moet regelen.

In homestays en kleinere guesthouses, bijvoorbeeld in Bukit Lawang of op Nusa Lembongan, is niet altijd een kluisje aanwezig. Gebruik dan een simpele truc: verdeel je geld over verschillende tassen en koffers en stop een deel op een plek waar een snelle dief niet als eerste kijkt, zoals in een toilettas of tussen kleding onderin je backpack.

Fooi, kleine uitgaven en handige gewoontes

In Indonesië is fooi geven niet verplicht, maar wel gebruikelijk en vaak erg gewaardeerd. In veel restaurants in toeristische gebieden wordt automatisch een service charge toegevoegd aan de rekening. In Seminyak of Uluwatu zie je dat regelmatig. In dat geval hoef je niets extra’s te doen, al kun je het afronden naar boven als je heel tevreden bent.

In lokale warungs op Java of Sumatra is fooi minder ingeburgerd, maar een klein bedrag extra wordt nooit raar gevonden. Geef bijvoorbeeld 5.000 tot 10.000 IDR extra als je goed geholpen bent. Bij gidsen, chauffeurs of dragers, bijvoorbeeld bij een trekking naar de Bromo of een dagtour op Nusa Penida, is een fooi van 50.000 tot 100.000 IDR per persoon heel normaal, afhankelijk van de duur en service.

Kleine bedragen en dagelijkse uitgaven

Voor kleine uitgaven zoals een flesje water, een snack op straat of een ritje met een bemo (lokaal busje) is contant geld echt nodig. Zorg dat je altijd wat kleine biljetten bij je hebt, bijvoorbeeld 5.000, 10.000 en 20.000 IDR. Met een biljet van 100.000 betalen voor een flesje water van 5.000 werkt niet altijd; wisselgeld is dan gewoon niet in huis.

Om je een idee te geven van veelvoorkomende bedragen:

• Flesje water in een warung: 5.000 tot 8.000 IDR.
• Kleine snack op straat in Yogyakarta: 5.000 tot 15.000 IDR.
• Korte rit met een lokale minibus: vaak 5.000 tot 10.000 IDR.
• Kleine fooi voor een kamermeisje in een hotel op Bali: 10.000 tot 20.000 IDR per dag.
• Parkeren van een scooter bij een strand in Bali: meestal 2.000 tot 5.000 IDR.

Bij tours of excursies, bijvoorbeeld een snorkeltour bij Nusa Lembongan of een boottocht bij Komodo, is het fijn om wat extra contant geld te hebben voor gidsen, chauffeurs of extra’s als entreegeld en drankjes. Reken op nog wat losse rupiah bovenop de afgesproken tourprijs.

Als je deze basisdingen rondom de munteenheid in Indonesië op orde hebt, kun je je ter plekke bezighouden met leukere keuzes: waar je gaat eten, welke vulkaan je gaat beklimmen en op welk strand je de zonsondergang gaat kijken.

Meer praktische reisinfo over reizen door Indonesië vind je in de Indonesië vakantieland wiki.

Ben je tevreden over dit artikel?

Je feedback helpt ons onze content te verbeteren.

Ja Nee