🇵🇪 Peru

Introductie

Peru is een land dat je niet snel doorreist. Op 3.400 meter sta je tussen Inca-muren in Cusco, een dag later vaar je over een zijrivier van de Amazone. Daartussen liggen de droge stranden van de zuidkust, de hoogvlakte rond het Titicacameer en de witte stad Arequipa. Vanuit Schiphol vlieg je met KLM rechtstreeks naar Lima in twaalf en een half uur.

Het verleden is overal zichtbaar. De Inca’s bouwden Machu Picchu, Sacsayhuaman en Ollantaytambo. Daarvoor leefden de Chavin, Moche, Nazca en Wari, met eigen tempels en grafvelden die in musea in Lima en Trujillo te zien zijn. Daarna kwamen de Spanjaarden en zetten hun kerken op Inca-funderingen. Die periodes zie je vaak op een en hetzelfde plein, met de naadloze Inca-steenhouwerij onderaan en het grovere koloniale metselwerk daarboven.

Reken op minstens twee weken voor de zuidelijke hoofdroute (Lima, Cusco, Heilige Vallei en Machu Picchu), en drie als je ook de Amazone of het noorden wilt zien. Peru is op dit moment goedkoop voor Europese reizigers: een dagmenu kost twee tot vier euro, een goede hotelkamer veertig tot tachtig. Maar de hoogte hakt erin (Cusco ligt hoger dan menig Alpentop), de afstanden zijn fors en het Spaans is overal nodig. Wie het tempo van het land accepteert, krijgt er veel voor terug.

Voor wie is dit land geschikt

Peru past bij specifieke reistypes en is niet voor iedereen. Wie geen woord Spaans wil leren, wie slecht tegen hoogte kan of wie een rustige strandvakantie zoekt, vindt makkelijkere bestemmingen.

Trekkers en avontuur

De Inca Trail naar Machu Picchu is de bekendste meerdaagse trekking van het continent: vier dagen, drie nachten, met de hoogste pas op 4.215 meter. Vergunningen zijn beperkt en in februari is het pad gesloten voor onderhoud. Wie geen vergunning meer kan krijgen kiest de Salkantay Trek door sneeuwvelden en wolkenbos, of de Choquequirao-trek waar je de meeste dagen niemand tegenkomt. Bij Huaraz ligt de Cordillera Blanca met 33 toppen boven de zesduizend meter en de viertdaagse Santa Cruz Trek door bergmeren in onwaarschijnlijke kleuren.

Cultuur en eten

Cusco en Lima zijn de twee culturele zwaargewichten. Cusco voor de Inca-erfenis en de drukke markten van San Pedro en Pisac. Lima voor de eetcultuur: tweemaal in de wereldtop-50 met Central en Maido, en op straat ceviche voor twee euro die niet onderdoet voor de fine dining. Arequipa met haar witte vulkaansteen en het klooster Santa Catalina hoort er ook bij, en het Titicacameer geeft een blik op Andes-leven dat nog altijd draait om landbouw, weven en visserij.

Backpackers, gezinnen en Amazone

Backpackers reizen al decennia door Peru. Hostels in Cusco en Lima vragen vijf tot twaalf euro per nacht, het dagmenu twee tot vier en lokaal vervoer is spotgoedkoop. Gezinnen met kinderen vanaf een jaar of acht kunnen prima door, maar reken op een rustige eerste dag in Cusco om aan de hoogte te wennen. Voor het Amazonegebied vlieg je naar Puerto Maldonado of Iquitos en slaap je in junglelodges met inheemse gidsen.

Voor wie het niet werkt

Peru is geen relaxbestemming. De afstanden zijn lang, de bussen rijden uren door bochtige bergpassen en de hoogte vraagt fysieke aanpassing. Wie een week wil opladen op een strand zonder gedoe boekt beter een Caribisch eiland.

Beste reistijd & klimaat

De beste reistijd voor Peru hangt af van twee seizoenen die alles bepalen: een droge tijd (mei tot oktober) en een natte tijd (november tot april). De temperatuur wordt minder bepaald door de maand dan door de hoogte en de regio. Pak voor elk reisdeel opnieuw in.

Hoogland en Cusco

In de Andes rond Cusco, de Heilige Vallei en het Titicacameer is mei tot september de beste periode. Strakblauwe luchten, weinig regen, overdag rond achttien graden. ’s Nachts zakt het naar het vriespunt of daaronder, vooral in juni en juli op het Titicacameer. Een dunne donsjas is geen luxe. In de natte tijd valt er bijna dagelijks een paar uur regen, modderpaden vertragen trekkings en de Inca Trail is in februari helemaal gesloten voor onderhoud.

Lima en de kust

Lima heeft een vreemd klimaat. Van juni tot november ligt er een hardnekkige grijze nevel over de stad, de garua, die maandenlang de zon tegenhoudt. Je hebt geen regen, maar ook geen blauwe lucht. December tot maart is de Limeense zomer, met 28 graden en zonneschijn, en dan trekken de inwoners massaal naar de stranden ten zuiden van de stad. Verder noordelijk bij Mancora en Punta Sal is het hele jaar droog en warm, met zee rond 25 graden van januari tot april. Surfers vinden er het hele jaar consistente golven.

Amazone

Het Amazonegebied rond Puerto Maldonado en Iquitos is altijd 25 tot 35 graden en altijd vochtig. Buien zijn kort en heftig, ook in de drogere maanden juni tot oktober. In de drogere periode trekken paden droger en zie je meer dieren omdat ze zich verzamelen rond krimpende waterpoelen. Muggen zijn er het hele jaar door, dus DEET en lange mouwen ’s avonds.

Wanneer het hele land?

Wil je hoogland, kust en jungle in een reis combineren? Mei en september zijn de beste tussenmaanden: droog in de bergen, dragelijk in de jungle en de garua aan de kust hindert je niet als je toch doortrekt naar het binnenland. Vermijd januari en februari als je een meerdaagse trekking wilt doen, dan is de Inca Trail gesloten en zijn de alternatieve paden modderig en glad.

Cultuur, mensen en taal

De Peruaanse cultuur staat op twee benen: een diepe inheemse traditie en de Spaans-koloniale erfenis daarbovenop. Die twee zie je letterlijk gestapeld in Cusco, waar koloniale kerken op Inca-funderingen staan. Het verschil in steenhouwerij is met het blote oog te zien: de Inca-stenen sluiten zonder mortel naadloos op elkaar aan, het latere metselwerk erboven is grover.

Taal en talen

De voertaal is Spaans. In het hoogland spreken miljoenen mensen Quechua, de taal van de Inca’s, en in delen van het Titicacameer is Aymara de moedertaal. In het Amazonegebied zijn nog tientallen kleinere inheemse talen in gebruik. Engels spreekt vrijwel niemand buiten het toeristische circuit. Met basis-Spaans red je je overal, en in Cusco zijn taalscholen waar je voor vijf tot tien euro per uur les krijgt.

Religie en festivals

Officieel is Peru katholiek, maar in de praktijk loopt dat vloeiend over in de oude Andes-religie. Tijdens Inti Raymi, het zonnewendefeest in Cusco eind juni, brengen sjamanen offers aan Pachamama (Moeder Aarde) terwijl processies langs koloniale kerken trekken. In februari viert Puno het Candelaria-festival met dansgroepen die kostuums en maskers dragen die teruggaan op pre-koloniale tradities. Carnaval, ergens in februari of begin maart, is in heel Peru aanleiding voor straatfeesten en waterballonnen.

Dagritme en etiquette

Lunch is de hoofdmaaltijd, tussen twaalf en twee. Diner is licht en relatief vroeg. Begroet mensen met een handdruk of wangkus, spreek ouderen aan met “senor” of “senora”, en neem een paar minuten voor een praatje voordat je iets vraagt. Tijd is in Peru rekbaar: een afspraak om acht uur ligt ergens tussen half negen en negen. Niet onbeleefd, gewoon een ander tempo. Fooien: tien procent in restaurants, vijf tot tien dollar per dag voor gidsen.

Inheemse en Afro-Peruaanse cultuur

Peru telt 55 erkende inheemse volkeren. In het hoogland dragen vrouwen nog dagelijks hun pollera-rokken en bolhoeden, niet als folklore voor toeristen maar als gewone kleding. In het Amazonegebied wonen onder andere de Shipibo, bekend om geometrische textielkunst, en de Asháninka. De Afro-Peruaanse cultuur is geconcentreerd op de zuidkust rond Chincha, met eigen muziek (festejo, zamacueca) en een eigen keuken. Vraag toestemming voor foto’s en koop direct bij de gemeenschap waar dat kan.

Eten en drinken

De Peruaanse keuken hoort tot de drie beste van Latijns-Amerika en heeft de afgelopen vijftien jaar internationale erkenning gekregen. Maar het echte eten vind je niet alleen in de fine dining van Lima. De markt en het lokale dagmenu vertellen het volledige verhaal.

Ceviche en de kust

Ceviche is het nationale gerecht: rauwe vis gemarineerd in limoen, rode ui, aji-peper en koriander, geserveerd met zoete aardappel en gedroogde mais. In Lima eet je het bij cevicherias die alleen ’s ochtends en ’s middags open zijn, want de vis moet vers. Na twee uur ’s middags gaat de keuken dicht. Verder naar het noorden bij Mancora wordt ceviche met tijgermelk-saus (leche de tigre) als shotje voor de maaltijd geserveerd, dat zou de kater van de avond ervoor verzachten.

Hoogland en aardappels

In Cusco en het hoogland gaat het zwaarder en warmer. Cuy (cavia) is de feestmaaltijd, gespiesd of gefrituurd, krokant van buiten en mals van binnen. Het is niet het kindvriendelijkste gerecht om op je bord te krijgen, maar de smaak doet denken aan konijn. Alpaca-biefstuk is mager, eiwitrijk en draait vaak mee in een stoofpot met aardappelen. Peru kent meer dan drieduizend aardappelsoorten, van zoete violette tot gele waxige. Pachamanca is een aardoven-feestmaaltijd waarbij vlees en knollen urenlang onder hete stenen garen, een methode van voor de Inca’s. Drink er chicha morada bij, een paarse drank van zwarte mais met kaneel en limoen.

Lima en fine dining

Restaurants als Central en Maido staan al jaren in de wereldtop-50 (Central was in 2023 nummer een). Reken op honderdvijftig tot tweehonderdvijftig euro per persoon voor het tasting menu, weken vooruit boeken. De toplijst is breder dan die twee: Astrid y Gaston, Mayta en Mil scoren ook hoog. Wie het toprestaurantbudget niet heeft, gaat naar Surquillo Mercado: marktkraampjes waar je voor een paar euro een complete maaltijd staand tussen de lokale klanten eet. Lomo saltado (gewokt rundvlees met sojasaus, ui, tomaat en friet) is daar de favoriet, een product van de Chinese immigratie naar Peru in de negentiende eeuw.

Amazone en streetfood

In de jungle eet je gegrilde paiche (een zoetwatervis van soms twee meter lang), juanes (kip met rijst gewikkeld in bijao-bladeren) en tacacho (gefrituurd bananendeeg met varkensvlees). Op straat, overal: anticuchos (gegrilde rundsharten op stokjes), empanadas en bunuelos. Een biertje (Cusquena, Pilsen Callao, Cristal) kost een tot twee euro in een lokale winkel.

Top bezienswaardigheden

De mooiste bezienswaardigheden van Peru zijn te veel voor twee weken. Wie alles wil zien wordt moe en mist de helft. Kies twee tot drie regio’s, doe ze goed en kom een keer terug.

Machu Picchu en de Heilige Vallei

Machu Picchu blijft de reden waarom de meeste reizigers naar Peru komen, en de stad maakt de verwachting waar. De Inca-stad ligt op 2.430 meter tussen wolkenbostoppen, en de eerste aanblik vanaf de Zonnepoort na vier dagen Inca Trail is een moment dat blijft hangen. Om de drukte te ontlopen kies je het laatste tijdslot van de dag of een meerdaagse trek vanaf Cusco. De Heilige Vallei tussen Cusco en Machu Picchu verdient minstens drie dagen: de cirkelvormige terrassen van Moray (een Inca-experiment met klimaatzones), de zoutpannen van Maras tegen de berghelling, de vesting Ollantaytambo en de markt van Pisac.

Cusco en omgeving

Cusco zelf is meer dan een doorgangsstad. Twee dagen verdwalen tussen koloniale balkons boven Inca-muren, het Qorikancha-tempelcomplex, kleine textielmusea en het marktgebouw van San Pedro met sappen, kazen en gedroogd vlees. ’s Avonds spelen bands in kroegen rond Plaza de Armas. Plan de eerste dag rustig in: 3.400 meter is voor de meeste reizigers merkbaar.

Arequipa en de Colca Canyon

Arequipa is de witte stad aan de voet van de Misti-vulkaan. Het centrum is opgetrokken uit sillar, een lichte vulkaansteen, en het klooster Santa Catalina is een stad binnen een stad met smalle straatjes en stille binnenplaatsen. Vanuit Arequipa rijd je in vier uur naar de Colca Canyon, twee keer zo diep als de Grand Canyon, waar Andes-condors op slechts tientallen meters afstand de thermiek langs de canyonwand gebruiken om te stijgen.

Titicacameer en Lima

Het Titicacameer (3.812 meter) ligt op de hoogvlakte tussen Peru en Bolivia, met dorpen en eilanden waar je een eenvoudiger Andes-leven leert kennen. De drijvende rieteilanden van de Uros, het breieiland Taquile waar mannen breien en vrouwen weven, en het schiereiland Llachon waar je bij families overnacht. Terug in Lima zijn het Larco-museum (Pre-Columbiaanse keramiek), de wijk Miraflores aan zee en de wijk Barranco verplichte stops, plus minstens een avond eten in Surquillo Mercado of een avond fine dining.

Amazone en het minder bekende noorden

Voor de jungle vlieg je naar Puerto Maldonado (vanuit Cusco anderhalf uur) of Iquitos (vanuit Lima twee uur). Junglelodges bieden boottochten, nachtwandelingen en ontmoetingen met inheemse gemeenschappen. In het noorden, ver van de standaardroute, ligt Kuelap: een versterkte Chachapoya-stad op drieduizend meter, sinds 2017 bereikbaar per kabelbaan en nog vrijwel onontdekt door grote groepen.

Steden en regio's

Natuur en landschap

De natuur en klimaat van Peru maken het tot een van de tien meest biodiverse landen ter wereld, en je merkt het zodra je buiten de steden komt. Het Amazonegebied beslaat meer dan zestig procent van het Peruaanse grondgebied, maar het land heeft daarnaast hoge bergen, woestijn, kust en hoogvlaktes. Vier verschillende ecosystemen op een dag is geen uitzondering.

Cordillera Blanca

Bij Huaraz ligt de Cordillera Blanca, de hoogste tropische bergketen ter wereld. Drieendertig toppen boven de zesduizend meter, met de Huascaran (6.768 meter) als hoogste berg van Peru. De Laguna 69-dagwandeling brengt je naar een felturquoise bergmeer op 4.600 meter, omringd door gletsjertoppen die door klimaatverandering merkbaar krimpen. De vierdaagse Santa Cruz Trek combineert hoge passen met groene valleien en bergmeren in kleuren die je in Europa niet ziet. Vogelaars zien hier de Andescondor en met geluk een puma in de verte.

Amazonebekken

Vanuit Puerto Maldonado of Iquitos vaar je per kano de zijrivieren op. ’s Nachts zoek je met zaklampen kaaimannen en boomkikkers, ’s ochtends zie je ara’s verzamelen op kleilekken (colpas) waar ze mineralen oppikken. Het Manu Nationaal Park, alleen bereikbaar per boot na een lange busrit vanuit Cusco, is een van de meest ongerepte stukken Amazone op aarde. Biologen tellen er meer dan duizend vogelsoorten, en met een paar dagen geduld zie je reuzenotters, tapirs en met geluk een jaguar.

Colca Canyon en de zuidkust

De Colca Canyon ligt op vier uur rijden van Arequipa en is twee keer zo diep als de Grand Canyon. Vanaf het uitkijkpunt Cruz del Condor zie je ’s ochtends Andes-condors langs de canyonwand stijgen, soms zo dichtbij dat je hun veerdetails ziet. Aan de zuidkust ligt het Paracas Nationaal Reservaat: een woestijn die overgaat in oceaan, met de Ballestas-eilanden vol zeeleeuwen, Humboldt-pinguins en jan-van-genten in kolkende massa’s.

Nazca-lijnen en de raadsels

De Nazca-lijnen zijn enorme geogliefen in de droge pampa, sommige honderden meters lang. Vanaf de grond zie je niets, vanuit een klein vliegtuigje boven de woestijn rolt het hele patroon zich uit: kolibrie, aap, spin, astronaut. Wie ze gemaakt heeft is bekend (de Nazca-cultuur, tussen 200 voor en 700 na Christus). Waarom blijft een open vraag.

Voorgestelde reisroutes

Een klassieke route langs de mooiste plekken van Peru begint in Lima, gaat via Cusco en de Heilige Vallei naar Machu Picchu, en eindigt bij het Titicacameer of Arequipa. Drie weken is een ontspannen tempo, twee weken kan ook als je goed acclimatiseert en tempo maakt.

Twee weken: de basis

Twee tot drie dagen Lima: Miraflores en Barranco langs de kust, eten in Surquillo en het Larco-museum als crashcursus pre-Columbiaanse cultuur. Vlieg dan naar Cusco (anderhalf uur) maar slaap eerst een nacht in Ollantaytambo (2.792 meter) in de Heilige Vallei om geleidelijk aan de hoogte te wennen. Drie dagen Heilige Vallei: Moray, Maras, Pisac. Daarna de Inca Trail of Salkantay Trek naar Machu Picchu, of voor wie niet trekt: de trein vanuit Ollantaytambo. Sluit af met Cusco zelf en een terugvlucht via Lima.

Drie weken: het complete zuiden

Voeg na Machu Picchu het Titicacameer toe (bus vanuit Cusco naar Puno is zes uur door spectaculaire hoogvlakte) en daarna Arequipa met de Colca Canyon. Vanuit Arequipa vlieg je terug naar Lima. Of in plaats van Titicaca/Arequipa: drie tot vier dagen Amazone vanuit Puerto Maldonado in een junglelodge. Een tussenoptie is de Andean Explorer-trein van Cusco naar Puno (een dag, panoramaramen) als luxe alternatief voor de bus.

Vier weken of meer: het noorden en de Cordillera Blanca

Met vier weken voeg je het noorden toe. Vlieg van Lima naar Jaen of Chachapoyas voor Kuelap en de Gocta-waterval, dan via Cajamarca naar de noordkust met Trujillo (Chan Chan, de grootste adobestad ter wereld) en Mancora als afsluiting. Of kies de bergroute: bus vanuit Lima naar Huaraz (acht uur), de viertdaagse Santa Cruz Trek door de Cordillera Blanca, daarna door naar Trujillo en de noordkust. Wie wel de tijd heeft maar geen lange busritten wil, vliegt vanuit Lima naar Trujillo en doet het noorden los van het zuiden.

Vervoer tussen de stappen

Vliegen wint van bus zodra je meer dan acht uur onderweg zou zijn. Lima naar Cusco is anderhalf uur per vlucht en 22 uur per bus. LATAM en Sky Airline zijn de grote spelers, JetSmart is sinds 2023 een goedkoper alternatief. Boek twee tot zes weken vooruit voor 40 tot 120 euro enkele reis. Voor de iconische trein van Ollantaytambo naar Machu Picchu (PeruRail of Inca Rail) reken je 60 tot 100 euro enkele reis.

Budget en kosten

Peru is een van de goedkoopste landen van Zuid-Amerika voor Europese reizigers. Cusco en Lima zijn duurder geworden door het toerisme, maar wie buiten de toeristische enclaves eet en slaapt betaalt fors minder.

Backpacker

Een backpacker komt rond met dertig tot veertig euro per dag. Een hostelbed kost vijf tot twaalf euro, een privekamer in een eenvoudig hotel twintig tot dertig. Het menu del dia (dagmenu met soep, hoofdgerecht, dessert en drank) kost twee tot vier euro in een lokale zaak. Een biertje (Cusquena, Pilsen, Cristal) een tot twee euro in een winkel, twee tot vier in een bar. Lokale bussen en colectivos zijn spotgoedkoop, lange afstanden tikken aan.

Middenklasse

Op middenklasseniveau zit je op zeventig tot honderd euro per dag. Goede driesterrenhotels (vijftig tot tachtig euro per nacht), af en toe een binnenlandse vlucht en betere restaurants. De Inca Trail kost als pakket 600 tot 750 euro voor vier dagen, inclusief gids, dragers, alle maaltijden en de entree voor Machu Picchu. Boek minstens vier tot zes maanden vooruit, want de vergunningen zijn beperkt en in juni-augustus zijn ze maanden vooraf weg.

Comfortabel

Vanaf 150 euro per dag krijg je boutique hotels in gerestaureerde koloniale panden in Cusco of Arequipa, exclusieve junglelodges in Manu of Tambopata met eigen biologen, en fine dining in Lima. Het tasting menu bij Central, Maido of Mayta kost 150 tot 250 euro per persoon, weken vooruit boeken want de tafels zijn altijd vol.

Pinnen, fooien en wisselen

Pinnen werkt in alle steden, maar opnamelimieten zijn laag (400 tot 700 sol per transactie, ongeveer honderd tot tweehonderd euro) en kosten zijn drie tot vijf euro per opname. Kies altijd voor opname in lokale valuta (sol), nooit in euro’s: dynamic currency conversion (DCC) is een tot drie procent slechter. Neem contante dollars of euro’s mee als backup, die wissel je in casas de cambio in de steden tegen een betere koers dan bij de bank. Fooien zijn gebruikelijk: tien procent in restaurants, vijf tot tien dollar per dag voor gidsen op trekkings, drie tot vijf dollar per dag voor dragers (sinds 2020 ligt er een wettelijk minimumloon voor dragers, maar handhaving is wisselvallig dus check je operator).

Prijsniveau t.o.v. Nederland: -45%

Veiligheid en gezondheid

Peru is geen onveilig land voor toeristen, maar je moet wel alert zijn. Wie de gebruikelijke voorzorgen neemt heeft als reiziger zelden een echt probleem. Wie onvoorzichtig is, raakt vroeg of laat een telefoon, portemonnee of erger kwijt.

De drie grootste risico’s: telefoon, taxi, hoogte

Telefoondiefstal en zakkenrollerij komen vooral voor in Lima (Cercado, La Victoria, rond busstations) en in de drukte van Cusco tijdens festivals. Loop niet met je telefoon zichtbaar op straat, draag je rugzak voor je in menigtes en neem na donker een Uber, InDriver of officiele taxi (geen straattaxi). Bij het luchthaventaxi van Lima werken oplichters die woekerprijzen vragen of omrijden: gebruik altijd de officiele balie in de aankomsthal, of bestel Uber via de speciale pick-upzone op de eerste verdieping. Hoogteziekte is geen mythe: Cusco (3.400 meter) en Puno (3.830 meter) treffen de meeste reizigers de eerste een tot twee dagen met hoofdpijn, kortademigheid en slecht slapen. Klim niet meer dan vijfhonderd meter per dag boven de drieduizend meter, drink veel water, sla alcohol over en overweeg Diamox in overleg met je huisarts.

Regio’s en politieke onrust

Het reisadvies op nederlandwereldwijd.nl waarschuwt voor delen van het VRAEM-gebied (de jungle bij Ayacucho en Junin, drugsproductie en gewapende groepen), de grens met Colombia in het Amazonegebied, en sommige zuidelijke regio’s tijdens politieke protesten. In de afgelopen jaren waren er meerdere periodes van demonstraties en wegblokkades, vooral op de Cusco-Puno-route. Volg het lokale nieuws en check de avond voor je verplaatst: bij blokkades kun je stranden zonder bus of trein.

Vrouwen die alleen reizen

Vrouwen die alleen reizen ervaren Peru als overwegend veilig. Ongewenste aandacht (geroep, complimenten) komt voor maar is meestal niet bedreigend. Loop ’s avonds niet alleen door donkere straten, neem een taxi of Uber, en deel je locatie met iemand thuis. In hostels en op trekkings ontmoet je snel andere reizigers om mee op te trekken.

Oplichting en gezondheid

De vals-geld-truc speelt in Lima en Cusco: leer hoe een echt biljet eruitziet en check je wisselgeld direct. Gebruik geldautomaten in bankkantoren, niet op straat. Kraanwater is in Peru niet drinkbaar: koop flessen, gebruik een filterfles of vraag in je hotel om gekookt water (agua hervida). Voor het Amazonegebied geldt malariaprofylaxe en gele koorts, en is dengue een risico. DEET-spray met minimaal dertig procent. Voor noodgevallen bel je 105 (politie) of 116 (brandweer/ambulance). De Nederlandse ambassade zit in Lima.

Praktische info

Nederlandse paspoorthouders hebben geen visum nodig voor Peru en mogen tot negentig dagen blijven. De grenscontroleambtenaar bepaalt bij aankomst hoeveel dagen je krijgt (vaak het maximum, soms minder). Je krijgt geen stempel meer in je paspoort: sinds 2024 wordt je inreis digitaal geregistreerd, je controleert hem via de website van Migraciones. Verlengen binnen Peru kan niet, je moet kort het land uit (Bolivia bij Puno of Ecuador in het noorden) en opnieuw inreizen.

Geld en pinnen

De munteenheid is de Peruaanse sol (PEN). Een dagmenu kost 8 tot 15 sol, een hotelkamer 80 tot 250 sol. Pinnen werkt bij banken als BCP, Interbank, BBVA en Scotiabank, met opnamelimieten van 400 tot 700 sol per transactie en kosten van drie tot vijf euro per opname. Pin altijd in sol, niet in euro’s: DCC kost een tot drie procent extra. Creditcards werken in betere hotels en restaurants in steden. Op markten, in bussen en op het platteland is contant geld nodig.

Taal, internet en stroom

Spaans is de voertaal. In het hoogland is Quechua wijdverspreid, in delen van het Titicacameer Aymara. Engels spreekt vrijwel niemand buiten luxe hotels en touroperators. Een lokale prepaid SIM van Claro, Movistar, Bitel of Entel kost rond de drie euro voor 10 GB en werkt goed in steden en langs hoofdwegen. Op trekkings en in afgelegen jungle valt het bereik weg. eSIM via Airalo of Holafly werkt zonder fysieke kaart. Peru valt niet onder EU-roaming, dus je Nederlandse abonnement gebruiken kan duur uitvallen, check vooraf bij je provider. Het stopcontact is type A en B (twee platte pinnen, zoals in de VS) op 220 volt. Een adapter is nodig, en in afgelegen jungle of bergen valt de stroom regelmatig kort uit, dus een powerbank is een verstandige investering.

Gezondheid, water en tijd

Het LCR (lcr.nl) adviseert standaard DTP en hepatitis A. Voor het Amazonegebied komen gele koorts, hepatitis B en rabies erbij. Gele koorts is verplicht als je vanuit een risicoland inreist. Malariaprofylaxe is aanbevolen voor laaggelegen jungle (Puerto Maldonado, Iquitos), niet voor Cusco of de kust. Begin zes tot acht weken voor vertrek bij de GGD. Kraanwater is in Peru niet drinkbaar: flessenwater of een filterfles. Het tijdverschil met Nederland is zes uur in onze winter en zeven uur in onze zomer, want Peru heeft geen zomertijd. Noodnummer is 105 (politie) en 116 (brandweer/ambulance). De medische zorg in Lima en de grote steden is van redelijk niveau in priveklinieken, op het platteland is hij beperkt.

Vluchten en vliegvelden

KLM vliegt sinds 2022 dagelijks rechtstreeks van Schiphol naar Lima Jorge Chavez (LIM). De vlucht duurt twaalf en een half uur. Geen overstap, geen tussenstop. Dat is een van de redenen dat Peru voor Nederlandse reizigers makkelijker te plannen is dan tien jaar geleden.

Prijzen en boekmoment

Retourprijzen in economy schommelen tussen 800 en 1.200 euro het hele jaar door, met uitschieters naar 700 in het laagseizoen (april, mei, oktober) en boven 1.500 in de Nederlandse zomervakantie en rond Kerst. Boek minimaal drie maanden vooruit voor de scherpste deals en check Google Flights met een breed datumvenster. Iberia via Madrid, Air France via Parijs en Avianca via Bogota zijn alternatieven met een tussenstop, vaak honderd tot tweehonderd euro goedkoper maar twee tot vier uur langer onderweg. Copa Airlines via Panama City is een minder bekende maar betrouwbare optie.

Lima Jorge Chavez

De luchthaven van Lima ligt in Callao, op een halfuur tot een uur van Miraflores afhankelijk van het verkeer. Sinds 2025 is een nieuwe terminal in gebruik, ruimer dan de oude. Neem een officiele taxi via de balie in de aankomsthal (vooraf betalen, ongeveer twintig tot dertig dollar naar Miraflores) of bestel een Uber of InDriver via de speciale pick-upzone op de eerste verdieping van de parkeergarage. Wie nauwelijks bagage heeft kan ook de Airport Express-bus pakken naar Miraflores voor zo’n acht euro.

Binnenlandse vluchten

LATAM en Sky Airline zijn de grote binnenlandse spelers, JetSmart is sinds 2023 een goedkopere prijsvechter. Lima-Cusco, Lima-Arequipa, Lima-Juliaca (voor Puno) en Lima-Iquitos zijn allemaal anderhalf tot twee uur. Reken op 40 tot 120 euro enkele reis met een paar weken voorbereiding. De luchthaven van Cusco ligt op 3.400 meter: als je rechtstreeks vanuit Lima vliegt, neem dan de eerste dag rustig.

Openbaar vervoer en rondreizen

De afstanden in Peru zijn lang en de geografie is bergachtig. Lima naar Cusco is twintig uur per bus en anderhalf uur per vlucht. Voor lange trajecten win je vrijwel altijd met vliegen, voor kortere stukken zijn de bussen vaak comfortabeler dan je verwacht.

Bussen

Het busnetwerk is uitgebreid en betaalbaar. Cruz del Sur, Oltursa en CIVA rijden lange afstanden in nachtbussen met cama-klasse: stoelen die volledig plat gaan, een maaltijd, een deken en soms wifi. Lima-Cusco kost dertig tot vijftig euro voor 22 uur. Boek via de eigen websites of via Redbus.pe. Stap altijd in op het busstation, nooit langs de weg, want bussen die onderweg stoppen zijn vaker betrokken bij ongelukken. Voor kortere trajecten tussen kleinere steden rijden colectivos: gedeelde minibusjes die vertrekken zodra ze vol zijn. Krap, goedkoop en de manier waarop het overgrote deel van de Peruanen reist.

Trein en luchthaven

De trein is in Peru geen alledaags vervoer maar een toeristisch product. De belangrijkste route is Ollantaytambo naar Aguas Calientes (de stad onder Machu Picchu), gereden door PeruRail en Inca Rail, 60 tot 100 euro enkele reis in standaardklasse. De luxe Hiram Bingham van PeruRail kost meer dan tweehonderd euro met lunch en cocktails. De trein van Cusco naar Puno (Andean Explorer, tien uur) is een dagexcursie met panoramaramen en stops bij ruines, maar rijdt niet dagelijks.

Stadsvervoer en Uber

In Lima en Cusco werkt Uber, InDriver en Cabify naast officiele taxi’s. Officiele taxi’s hebben een kenteken op het dak en een SETAME-vergunning op de zijkant. Vraag voor het instappen om de prijs of vraag de chauffeur de meter aan te zetten. Een rit door Miraflores of Cusco kost twee tot vijf euro. Lima heeft een metrolijn (Linea 1) en een snelbussysteem (Metropolitano), beide goedkoop maar overvol in de spits.

Auto huren

Een auto huren is in Peru alleen aan te raden in een paar specifieke gevallen: de noordkust, de omgeving van Arequipa of een rondrit door de Heilige Vallei. In de steden zelf is het verkeer chaotisch en parkeren een nachtmerrie. Reken op vijftig tot tachtig euro per dag, een internationaal rijbewijs is verplicht naast je Nederlandse, en rijd niet ’s nachts buiten de hoofdwegen. In de bergen zijn de wegen smal, bochtig en zonder vangrails langs diepe afgronden. Tank altijd vol als je een lang traject voor de boeg hebt.

Duurzaam reizen

Peru staat voor het toerismedilemma: de inkomsten zijn essentieel voor lokale gemeenschappen, maar de druk op kwetsbare ecosystemen en historische plekken groeit. Machu Picchu staat al jaren onder druk door bezoekersaantallen, en in 2026 is het maximum verlaagd naar 4.044 personen per dag met verplichte tijdsloten en vaste routes om slijtage te beperken.

Machu Picchu en Inca Trail

Als reiziger kun je bijdragen door buiten het hoogseizoen te gaan (april, mei, oktober), het laatste tijdslot van de dag te boeken (minder druk) of een minder bekende trekking te kiezen. De Choquequirao-trek voert naar een Inca-stad die nog grotendeels overwoekerd is en waar je soms de hele dag niemand tegenkomt. Voor de Inca Trail zelf: kies een operator die zijn dragers eerlijk betaalt. Sinds 2020 geldt een wettelijk minimumloon van zo’n 60 sol per dag, maar handhaving is wisselvallig. Vraag voor het boeken naar de loonstructuur en het gewicht dat dragers moeten tillen (de wettelijke limiet is twintig kilo per drager).

Amazone en lokale lodges

In het Amazonegebied is de keuze van de lodge bepalend. Lodges die samenwerken met inheemse gemeenschappen zoals Posada Amazonas en Refugio Amazonas (gerund met de Ese’Eja) hebben dorpsbewoners als gidsen, dragen bij aan herbebossing en delen winst met de gemeenschap. Vraag bij het boeken naar de eigendomsstructuur en de relatie met de lokale bevolking. Goedkope volume-tours die alleen op aantallen draaien vermijd je beter.

Titicacameer en homestays

Op de eilanden Amantani, Taquile en het schiereiland Llachon kun je bij families overnachten. De maaltijden zijn eenvoudig, de bedden hard, maar het geld blijft in het dorp en wordt gebruikt voor onderwijs en gezondheidszorg. Boek via een lokale operator in Puno die rechtstreeks met de families werkt, niet via een kantoor in Cusco of Lima dat een grote marge afroomt.

Wat je zelf kunt doen

Drink uit een hervulbare fles met filter (LifeStraw, Grayl) in plaats van wegwerpflessen. Eet bij familierestaurants en lokale dagmenu-zaken in plaats van internationale ketens. Koop souvenirs op markten van coöperaties (zoals het Centro de Textiles Tradicionales del Cusco) waar de wevers eerlijk worden betaald, niet bij de massaproductie langs de hoofdstraat. En in de bergen: blijf op de paden, neem afval mee en respecteer dat sommige plekken voor de lokale bevolking heilig zijn.

🌱 Duurzaam reizen: Voor de Inca Trail zijn de vergunningen beperkt: maximaal 500 per dag, gids inbegrepen. Boek minstens een half jaar vooruit. De Salkantay-trek is een mooi alternatief waarvoor je geen vergunning nodig hebt.

Insider tips en valkuilen

Acclimatiseer serieus aan de hoogte. De eerste dag in Cusco (3.400 meter) voel je je waarschijnlijk slap, kortademig en licht in het hoofd. Plan die dag rustig: een wandeling door La Candelaria, een markt, een lichte maaltijd. Geen Inca Trail of zware activiteit. Slaap eventueel eerst een nacht in de Heilige Vallei (Ollantaytambo, 2.792 meter) en werk daarna omhoog.

• Boek de Inca Trail vier tot zes maanden vooruit. De vergunningen zijn beperkt tot 500 per dag inclusief gidsen en dragers, populaire maanden (juni, juli, augustus) zijn snel vol. Reken op 600 tot 750 euro voor vier dagen all-in. Februari is de Inca Trail gesloten voor onderhoud, kies dan de Salkantay Trek of Lares Trek (geen vergunning nodig).
• Eet elke dag het menu del dia. Het lokale dagmenu kost twee tot vier euro voor soep, hoofdgerecht en drank. Zoek waar het druk is met Peruanen, niet met rugzakken. Wijs aan wat je wilt als je Spaans nog niet zo goed is, en probeer minstens een keer een gerecht dat je niet kent.
• Houd je telefoon uit het zicht. Telefoondiefstal is in Lima en Cusco het meest voorkomende misdrijf tegen toeristen. Gebruik je telefoon binnen, in een Uber of op een terras, niet lopend op straat. Een goedkoop backup-toestel kost vijftig euro en bespaart je een drama als het toch misgaat.
• Vlieg liever dan rij voor lange trajecten. Lima-Cusco is anderhalf uur per vlucht en 22 uur per bus. Boek twee tot zes weken vooruit op LATAM, Sky of JetSmart voor 40 tot 120 euro enkele reis. Voor kortere trajecten zijn de cama-nachtbussen van Cruz del Sur of Oltursa een goed alternatief. Bij prijsvechters: bestel ruimbagage vooraf online, want bij de gate kost het drie keer zoveel.
• Pin in sol, nooit in euro’s. De keuzepop-up van de geldautomaat probeert je naar dynamic currency conversion te leiden, een tot drie procent slechter. Kies altijd Peruaanse sol. Beperk het aantal opnames, want de transactiekost is drie tot vijf euro per keer en de limiet meestal 400 tot 700 sol.
• Drink geen kraanwater, ook niet om je tanden te poetsen. Koop flessen of gebruik een filterfles (LifeStraw, Grayl). Vermijd ijsblokjes bij kraampjes langs de straat. In restaurants in de steden zijn ijsblokjes doorgaans gemaakt met gefilterd water. Een hervulbare fles bespaart veel plastic.
• Neem warme kleding mee voor het hoogland. Overdag loop je in een T-shirt, ’s nachts kan het in Cusco of Puno richting het vriespunt zakken. Een dunne donsjas en een muts zijn onmisbaar van mei tot september. Plus een lichte regenjas, want in de Andes wisselt het weer snel.
• Volg het lokale nieuws over protesten. Peru heeft de afgelopen jaren regelmatig perioden van demonstraties en wegblokkades gehad, vooral op de route Cusco-Puno-Arequipa. Volg lokale nieuwsapps en check de avond voor je verplaatst of de weg open is. Bij blokkades kun je een dag kwijt zijn.

Veelgestelde vragen

Bronnen en verantwoording

Voor actuele reisinformatie over Peru zijn er een paar betrouwbare bronnen die je vlak voor vertrek bij de hand wilt hebben. Begin bij nederlandwereldwijd.nl/reisadvies/peru. Daar staat het actuele advies per regio met kleurcodes, contactgegevens van de Nederlandse ambassade in Lima en informatie over hulp bij verlies van je paspoort. Het advies wordt regelmatig bijgewerkt, vooral bij politieke onrust of natuurrampen. Op de site staat ook een gratis SMS-alertservice voor reizigers in het buitenland.

Gezondheid en vaccinaties

Het LCR (lcr.nl) en het RIVM geven per land aan welke vaccinaties en malariaprofylaxe nodig zijn. Voor Peru adviseert het LCR DTP en hepatitis A als standaard. Voor het Amazonegebied komen gele koorts, hepatitis B en rabies erbij. Gele koorts is verplicht als je vanuit een risicoland inreist. Maak zes tot acht weken voor vertrek een afspraak bij de GGD of een vaccinatiecentrum, sommige inentingen vereisen meerdere doses met weken ertussen. Het LCR biedt ook een gratis online persoonlijk vaccinatieadvies.

Officiele Peruaanse bronnen

De Peruaanse overheidssite peru.travel heeft uitgebreide regio-info, evenementen en praktische tips, in het Spaans en Engels. Voor trekkingvergunningen en nationale parken (Inca Trail, Manu, Huascaran) is SERNANP (sernanp.gob.pe) de officiele bron. Voor migraties (verlengen, controle van je inreisregistratie) gebruik je migraciones.gob.pe. Treintickets naar Machu Picchu boek je via perurail.com of incarail.com. Voor entreekaarten naar Machu Picchu zelf gebruik je de officiele site machupicchu.gob.pe.

ANWB, vluchten en bussen

De ANWB Reiswijzer helpt bij rijbewijzen, autoverhuur en pechhulp. Voor binnenlandse vluchten vergelijk je rechtstreeks bij LATAM (latamairlines.com), Sky Airline (skyairline.com), JetSmart en via Skyscanner. Bussen vergelijk je via Redbus.pe en de eigen websites van Cruz del Sur, Oltursa en CIVA.

Achtergrond en lange reads

Voor achtergrond bij de Inca-cultuur is The Last Days of the Incas van Kim MacQuarrie een goed startpunt, en voor de moderne politieke geschiedenis is The Shining Path van Gustavo Gorriti onmisbaar. De Lonely Planet Peru (laatste editie) blijft een nuttige basis voor budgetreizigers, aangevuld met Google Maps-reviews voor actuele openingstijden en prijzen. Voor de wisselkoers van de sol gebruik je xe.com of de Wise-app.

• Reisadvies Peru — Nederlandwereldwijd
• LCR — vaccinatie-advies per land
• Rijksoverheid — algemeen reizen

Data laatst bijgewerkt: 2026-05-04.