Taal in Vietnam

In Vietnam kom je al snel in situaties waarin een paar woorden Vietnamees het verschil maken. Van een simpele begroeting tot afrekenen op de markt of vragen waar je bus vertrekt. Als je de taal een beetje snapt, wordt contact maken niet alleen makkelijker, maar ook een stuk leuker.

Je hoeft geen talenwonder te zijn om je te redden. Met een paar basiswoorden, wat gevoel voor toon en realistische verwachtingen van Engels kom je heel ver, of je nu door Hanoi dwaalt, in de nachttrein naar de keizerlijke stad Hue zit of in een homestay in de Mekongdelta slaapt.

Welke taal je in Vietnam tegenkomt

De officiële taal in Vietnam is Vietnamees. Dat hoor je overal: in de drukke straten van Hanoi, in de rijstvelden rond Sapa en in de hippe koffietentjes van Ho Chi Minhstad. Vietnamees is een tonale taal, wat betekent dat de toonhoogte van een woord de betekenis verandert. Zeg je een woord net anders, dan kun je onbewust iets heel anders zeggen.

Dat klinkt ingewikkeld, en dat is het in het begin ook. Zeker als je langere zinnen wilt maken. Voor je reis is dat gelukkig niet nodig. Met een paar vaste woorden, een glimlach en je handen kom je echt al een heel eind. Denk aan begroetingen, dankjewel, sorry, cijfers en simpele vragen als hoeveel kost dit of waar is de bus.

Engels in steden en op het platteland

Engels wordt op scholen gegeven, maar het niveau verschilt enorm. In grote steden als Hanoi, Da Nang en Ho Chi Minhstad red je je meestal prima in het Engels in:

• Hotels en guesthouses
• Reisbureaus en tourdesks
• Veel restaurants in toeristische wijken, zoals de Old Quarter in Hanoi of District 1 in Ho Chi Minhstad

In bekende plekken als Hoi An, Ninh Binh en Sapa spreken vooral jongere mensen vaak redelijk Engels. In een koffietentje in Hue kun je meestal gewoon in het Engels bestellen, al is de zinsbouw soms wat anders dan je gewend bent.

Buiten de bekende routes is het anders. In kleine dorpen in de Mekongdelta, rond Ha Giang of in afgelegen delen van Phong Nha merk je dat Engels veel minder voorkomt. Daar werkt het goed om:

• Langzaam en simpel Engels te gebruiken, zonder bijzinnen
• Korte zinnen te maken: how much, bus tomorrow, room tonight
• Veel te wijzen en dingen op te schrijven

Daarnaast zijn er in Vietnam tientallen minderheidstalen. In de bergen rond Sapa hoor je bijvoorbeeld Hmong en Dao, in het noorden bij Ha Giang weer andere talen. De meeste mensen spreken ook Vietnamees, maar het is goed om te weten dat niet iedereen dat als moedertaal heeft. Dat hoor je soms aan het accent of de uitspraak.

Het Vietnamese alfabet en hoe je het gebruikt

Het Vietnamese alfabet voelt in het begin verrassend vertrouwd. Het is gebaseerd op het Latijnse schrift, net als bij ons, maar dan met extra tekens en accenten. Dat helpt enorm bij het lezen van straatnamen in Hue of menukaarten in Nha Trang. Je kunt woorden tenminste hardop proberen te lezen, ook als je de betekenis nog niet kent.

Het alfabet heet Quốc Ngữ en heeft 29 letters in plaats van onze 26. De extra letters zijn vooral klinkers met tekens erop, zoals ă, â, ê, ô, ơ en ư. Die tekens geven aan hoe je de klank moet uitspreken. Voor Vietnamezen is het verschil tussen bijvoorbeeld o en ô echt belangrijk, ook al hoor jij dat in het begin nauwelijks.

Belangrijkste klinkers in de praktijk

Een paar klinkers zie je overal terug, van straatnaamborden in Da Nang tot menukaarten in Hoi An:

• A: klinkt als “ah”, zoals in man
• Ă: meer richting “uh”, zoals in mug
• Â: korte “uh”, zoals in put
• E: “eh” zoals in bed
• Ê: langere “ee”, zoals in zee
• I en Y: allebei ongeveer “ie”, zoals in bier
• O: “oh” zoals in lot
• Ô: “oo” zoals in boot
• Ơ: een soort “uh” zoals in deur
• U: “oe” zoals in boek
• Ư: iets tussen “uu” en “u” in, een beetje zoals in buur

Je hoeft dit niet allemaal te stampen. Wat helpt, is dat je in de eerste dagen bewust naar borden kijkt. In Hoi An zie je bijvoorbeeld overal phở (noedelsoep) en cà phê (koffie) op gevels staan. Als je die woorden een paar keer hardop leest, ga je de klanken vanzelf herkennen.

Medeklinkers en lastige combinaties

Veel medeklinkers spreken we ongeveer hetzelfde uit: B, K, L, M, N, P, T en V zijn redelijk herkenbaar. Toch zijn er een paar dingen waar je even op moet letten, zeker als je namen of gerechten wilt uitspreken:

• D: in Noord-Vietnam vaak als onze “z” (zoals in zo), in Zuid-Vietnam meer als “j” (zoals in ja)
• Đ: dit is een echte “d” zoals in doos
• R: in het noorden wat harder/gerold, in het zuiden zachter
• X: klinkt als “s”

Daarnaast zie je veel combinaties, bijvoorbeeld in plaatsnamen en gerechten:

• CH: als “tj”, zoals in chín (negen)
• NG: als “ng” in lang, ook aan het begin van een woord, zoals in Ngoc
• NH: als “nj” in nieuw
• PH: als “f” in fiets, bijvoorbeeld in phở
• KH: een zachte g, zoals in goed

In de praktijk merk je dat je na een paar dagen in Vietnam automatisch beter wordt in het lezen van woorden. Maak er een spelletje van om borden hardop te lezen als je in de trein zit of door de straten van Hanoi loopt. Je hoeft het niet perfect te doen, het gaat erom dat je de logica een beetje gaat voelen.

De tonen in het Vietnamees zonder stress

Wat Vietnamees echt anders maakt dan Nederlands, zijn de tonen. Eén geschreven woord kan verschillende betekenissen hebben, afhankelijk van hoe je stem omhoog of omlaag gaat. Voor ons voelt dat onnatuurlijk, omdat wij toon vooral gebruiken voor emoties of vragen, niet om een ander woord te maken.

In het noorden (bijvoorbeeld in Hanoi en Ha Giang) zijn er zes tonen, in het zuiden (zoals in Ho Chi Minhstad en de Mekongdelta) meestal vijf. Die tonen zie je terug in de accenten boven of onder de klinkers. Een streepje omhoog, omlaag, een haakje of een puntje onder de letter: het zegt allemaal iets over hoe je het moet uitspreken. Het woord “ma” kan bijvoorbeeld geest, moeder of rijstplant betekenen, afhankelijk van de toon.

Voor een rondreis hoef je die tonen niet tot in detail te beheersen. Vietnamezen zijn gewend dat buitenlanders stuntelen met de uitspraak. Belangrijker dan perfect zijn, is dat je rustig en duidelijk praat. Dan kunnen ze uit de context vaak wel halen wat je bedoelt, zeker bij standaardwoorden als xin chào (hallo) of cảm ơn (dank je wel).

Zo pak je tonen praktisch aan

Wat in de praktijk goed werkt:

• Luister eerst hoe een local het zegt, bijvoorbeeld een gids in Halong Bay of de eigenaar van je homestay in Mai Chau, en herhaal het daarna
• Gebruik een app met audio (een simpele woordenboek-app is al genoeg) zodat je de klank hoort
• Kies een klein setje woorden dat je echt gaat gebruiken en focus daarop

Ik merk zelf dat het beter blijft hangen als ik een woord aan een situatie koppel. Bijvoorbeeld cảm ơn bij het afrekenen in een klein eettentje in Hue, of xin chào als ik een winkeltje in de Old Quarter van Hanoi binnenloop. Hoe vaker je dat in dezelfde context doet, hoe natuurlijker het voelt.

En ja, je gaat fouten maken. In een café in Ho Chi Minhstad bestelde ik ooit een gerecht met totaal verkeerde toon. De serveerster keek me eerst vragend aan, begon toen te lachen en sprak het rustig voor. Het ijs was meteen gebroken en ik kreeg er nog extra uitleg over andere gerechten bij.

Handige Vietnamese woorden en zinnen voor onderweg

Met een paar basiswoorden kom je verrassend ver. Zeker bij begroetingen en beleefdheid merk je dat Vietnamezen direct vriendelijker reageren als je iets in hun taal probeert. Het hoeft niet netjes of perfect, de poging is genoeg.

Begroetingen en beleefdheid

Dit zijn woorden die je elke dag gebruikt, of je nu in een homestay in Mai Chau slaapt of in een hotel in Da Nang:

• Hallo = Chào
• Ja = Vâng
• Nee = Không (klinkt als “kong”)
• Dank je wel = Cảm ơn
• Alsjeblieft / alstublieft = Làm ơn
• Tot ziens = Chào (werkt ook als afscheid)
• Sorry / pardon = Xin lỗi

Gebruik chào als je een winkeltje in Hoi An binnenloopt, een kraampje op de markt in Can Tho nadert of je scooter huurt in Ninh Binh. Cảm ơn is je redder in alle situaties: na een bowl phở in een straatrestaurant in Hanoi, als iemand je helpt met je backpack of als een Grab-chauffeur je netjes bij je hotel in Hue afzet.

Oefen deze woorden een paar keer hardop voordat je vertrekt, bijvoorbeeld in de trein naar Schiphol of in het vliegtuig. Dan voelt het minder ongemakkelijk als je ze in Vietnam gebruikt. Na een dag of twee rollen ze vanzelf je mond uit.

Praktische vragen die je vaak nodig hebt

Een paar zinnen zijn vooral handig als je veel zelf regelt, bijvoorbeeld met de bus, trein of scooter:

• Hoe laat is het? = Bây giờ là mấy giờ?
• Waar is de tempel? = Chùa ở đâu?
• Waar is het station? = Ga tàu ở đâu?
• Hoeveel kost dat? = Bao nhiêu tiền?

Met bao nhiêu tiền red je je op elke markt, van de Ben Thanh-markt in Ho Chi Minhstad tot de avondmarkt in Hanoi. Vaak pakt de verkoper dan een rekenmachine of telefoon om de prijs te laten zien. Ideaal als je de uitspraak van de cijfers nog niet helemaal hebt.

Vind je hele zinnen lastig? Dan kun je ook alleen tiền (geld/prijs) zeggen en naar het product wijzen. Niet netjes, wel duidelijk genoeg. Houd het simpel, zeker in de eerste dagen als je nog moet wennen aan de klanken.

Tellen in het Vietnamees en prijzen begrijpen

Tellen lijkt misschien een detail, maar in Vietnam gebruik je cijfers de hele dag door. Bij het afrekenen, in de bus, bij hotelkamers en als je meerdere gerechten bestelt. Het fijne is dat de getallen in het Vietnamees logisch zijn opgebouwd. Als je 1 tot en met 10 kent, kun je al snel verder tellen.

De basisgetallen zijn:

• 0 – không (“kong”)
• 1 – một (“mot”, korte o)
• 2 – hai (“haai”)
• 3 – ba (“baa”)
• 4 – bốn (“boon”)
• 5 – năm (“nam”)
• 6 – sáu (“sauw”)
• 7 – bảy (“bai”, stijgende toon)
• 8 – tám (“taam”)
• 9 – chín (“tjiin”)
• 10 – mười (“muu-oi”)

In een homestay in de Mekongdelta vond ik het bijvoorbeeld handig om het aantal nachten te kunnen zeggen: hai đêm voor twee nachten, ba đêm voor drie nachten. In de bus van Da Nang naar Hoi An kon ik aangeven dat ik twee kaartjes wilde: hai vé. Mensen begrijpen je direct en waarderen het zichtbaar dat je het probeert.

Schrijf de getallen met jouw eigen uitspraak in je telefoon, bijvoorbeeld 7 = bảy = “bai”. Kijk er even naar als je op een markt in Da Lat loopt of in een taxi in Nha Trang zit. Na een paar dagen ken je de belangrijkste cijfers uit je hoofd.

Prijzen en geld: waar je op moet letten

In Vietnam wordt veel met grote bedragen gewerkt, omdat de Vietnamese dong weinig waard is. Op een lokale markt in Hue kan iemand bijvoorbeeld “hai mươi” zeggen, wat twintig betekent, maar dan gaat het in de praktijk bijna altijd om 20.000 dong. In toeristische restaurants in Hoi An staat er vaak gewoon 20.000 op de kaart, zonder de drie nullen uit te spreken.

Handige gewoontes bij geld en tellen:

• Vraag bij twijfel: bao nhiêu? en laat de verkoper het bedrag op een rekenmachine typen
• Controleer of de prijs per stuk of per kilo is, vooral op markten in Ho Chi Minhstad en Hanoi
• Reken in je hoofd grofweg om: 100.000 dong is ongeveer een paar euro, afhankelijk van de koers

Een veelgemaakte fout is dat reizigers de nullen kwijtraken. In een klein eettentje in Ninh Binh dacht iemand dat 50.000 dong heel duur was voor een maaltijd, terwijl dat nog geen 2 euro was. Kijk dus even rustig naar het biljet en neem de tijd bij het afrekenen.

Taal en vervoer in Vietnam: zo red je je onderweg

Bij vervoer merk je het taalverschil misschien wel het meest. Op stations, in bussen en bij lokale ticketloketten is Engels lang niet altijd vanzelfsprekend. Toch is reizen met trein, bus en vliegtuig in Vietnam goed te doen als je weet welke woorden handig zijn en hoe je misverstanden voorkomt.

Belangrijke vervoerswoorden

Een paar woorden die je vaak tegenkomt op borden, tickets of in gesprekken:

• Vliegtuig = Máy bay
• Trein = Tàu hỏa of xe lửa
• Bus = Xe buýt
• Scooter = Xe tay ga (automaat) of xe máy (algemeen)
• Ticket = Vé
• Station = Ga

Op binnenlandse luchthavens zoals Da Nang, Hue en Can Tho is de bewegwijzering meestal ook in het Engels. Daar red je je prima. Op kleinere busstations in Ha Giang, Kon Tum of Phong Nha is alles vaak alleen in het Vietnamees. Maak in dat soort situaties een foto van de naam van je bestemming in het Vietnamees en laat die zien bij het loket of aan de chauffeur.

In steden als Ho Chi Minhstad en Hanoi werken taxi-apps zoals Grab heel prettig. De app regelt de communicatie voor je: jij vult je bestemming in, de chauffeur ziet het op zijn scherm. Toch is het handig om xe buýt te herkennen als je een stadsbus wilt nemen, bijvoorbeeld langs de kust in Nha Trang of naar de Marble Mountains bij Da Nang.

Typische situaties onderweg

Een paar voorbeelden uit de praktijk:

• In de nachttrein tussen Hanoi en Hue wordt er aan boord vooral Vietnamees gesproken. Laat op je telefoon het station zien waar je eruit wilt (bijvoorbeeld “Hue”) en maak oogcontact met een conducteur. Vaak geven ze een seintje als je er bijna bent.
• Bij het huren van een scooter in Hoi An of op Phu Quoc is het handig om xe tay ga te vragen als je een automatische scooter wilt. Zeg er eventueel bij: no manual, no gear, dan is het helemaal duidelijk.
• Op lokale bussen in de Mekongdelta wordt de bestemming soms alleen geroepen. Als je twijfelt, vraag dan naar de plaatsnaam en voeg ở đây? (hier?) toe als je denkt dat je er bent. De chauffeur of conducteur knikt meestal wel ja of nee.

Het belangrijkste is dat je rustig blijft en niet bang bent om iets twee keer te vragen. Vietnamezen zijn over het algemeen geduldig en helpen je graag op weg, ook als jullie elkaar niet helemaal verstaan. Een combinatie van een paar woorden Vietnamees, simpel Engels en gebaren werkt bijna altijd.

Engels in Vietnam: begrijpen wat er bedoeld wordt

Je zult merken dat het Engels in Vietnam soms een eigen draai heeft. De uitspraak is anders, de zinsvolgorde is niet altijd zoals wij het gewend zijn en woorden worden soms anders gebruikt. Dat kan in het begin verwarrend zijn, maar als je weet waar dat vandaan komt, wordt het snel makkelijker.

Omdat Vietnamees andere klanken heeft, vinden veel Vietnamezen bepaalde Engelse klanken lastig. De “th” in think wordt bijvoorbeeld vaak een “t” of “s”. En omdat er in het Vietnamees geen onderscheid is tussen hij en zij zoals bij ons, hoor je vaak dat mensen he gebruiken voor iedereen.

In een hotel in Hue kreeg ik ooit de uitleg: he come tomorrow, terwijl het over een vrouwelijke gids ging. Je went daar snel aan. Probeer vooral te luisteren naar de kernwoorden in een zin: tomorrow, bus, price, left, right. Dan snap je meestal prima wat er bedoeld wordt, ook als de grammatica niet klopt.

Waar je goed en minder goed Engels treft

De kans op goed Engels is groot in:

• Middelgrote en grote hotels in steden als Hanoi, Ho Chi Minhstad en Da Nang
• Reisbureaus en tourdesks in Hoi An, Ninh Binh, Sapa en Phong Nha
• Koffietentjes en bars in studentensteden zoals Hue

Op andere plekken is Engels juist schaars:

• Kleine familie-eettentjes in buitenwijken van Hanoi of Ho Chi Minhstad
• Lokale markten in de Mekongdelta of in bergdorpen rond Ha Giang
• Homestays in afgelegen dorpen, bijvoorbeeld rond Pu Luong of Bac Ha

Daar helpt het als je een paar Vietnamese woorden kent en een vertaalapp bij de hand hebt. Download voor vertrek de offline-taal Vietnamees in Google Translate, zodat je ook zonder wifi uit de voeten kunt. Laat mensen de Vietnamees vertaalde zin lezen of afspelen. Verwacht niet dat het gesprek dan ineens vloeiend wordt, maar het breekt vaak het ijs en maakt dingen als eten bestellen of een kamer regelen een stuk makkelijker.

Meer Vietnamees leren voor je reis

Als je het leuk vindt om wat dieper in de taal te duiken, kun je voor vertrek al beginnen. Dat hoeft niet schools of zwaar te zijn. Met een kwartiertje per dag kom je al een heel eind, zeker als je focust op woorden die je echt gaat gebruiken.

Een makkelijke manier is een app zoals Duolingo of een simpele vocabulaire-app met audio. Je leert stap voor stap woorden en korte zinnen, vaak met uitspraak erbij. Daarnaast zijn er genoeg YouTube-video’s waarin Vietnamezen zelf uitleggen hoe je veelgebruikte woorden uitspreekt, bijvoorbeeld voor eten bestellen in een straatrestaurant in Hanoi of Hoi An.

Praktische manieren om te oefenen

Je kunt het zo simpel houden als je wilt. Handige manieren die in de praktijk goed werken:

• Maak een lijstje met jouw “reiswoorden”: hallo, dank je, hoeveel kost dat, water, vegetarisch, toilet, bus, ticket
• Zet achter elk woord de uitspraak in jouw eigen klank, bijvoorbeeld cảm ơn = “kaam un”
• Oefen die woorden hardop in de trein, auto of het vliegtuig naar Hanoi
• Gebruik ze bewust op je eerste dag, bijvoorbeeld bij je koffie in Ho Chi Minhstad of je eerste bánh mì in Hoi An

Je zult merken dat Vietnamezen het oprecht leuk vinden als je hun taal probeert. In een klein eettentje in Ho Chi Minhstad kreeg ik spontaan extra uitleg over gerechten toen ik in het Vietnamees bedankte. Zulke kleine momenten maken je reis persoonlijker en zorgen dat je net even andere gesprekken hebt dan de standaard where are you from?

Leg de lat niet te hoog. Je hoeft geen gesprekken te kunnen voeren. Richt je op kleine, haalbare dingen: begroeten, bedanken, tellen, prijzen vragen en een paar woorden voor vervoer en eten. Dat is meer dan genoeg om je reis door Vietnam soepeler én persoonlijker te maken.

Meer praktische reisinfo over reizen door Vietnam vind je in de Vietnam vakantieland wiki.

Ben je tevreden over dit artikel?

Je feedback helpt ons onze content te verbeteren.

Ja Nee