Wat is een lakenzak en wanneer heb je er een nodig?

Een lakenzak is een stoffen binnenzak waarin je slaapt, bijvoorbeeld in je slaapzak of onder een deken. Je hebt daarmee een eigen slaaplaag die je apart kunt wassen. In een slaapzak helpt die laag om zweet en vuil uit de voering te houden.

Of je er een nodig hebt, hangt vooral af van waar je overnacht. Bij een huttenovernachting kan een lakenzak bij de gevraagde uitrusting horen. In een hostel met beddengoed voegt hij soms weinig toe. Ook maakt het verschil of je vooral een lichte slaaplaag zoekt of extra warmte wilt. Hieronder lees je hoe je die keuze maakt.

Na het lezen weet je:

• Wat het verschil is tussen een lakenzak en een slaapzak.
• Wanneer een lakenzak handig is en wanneer je hem thuis kunt laten.
• Hoe je kiest tussen katoen, zijde, synthetisch materiaal en een warmere uitvoering.
• Waar je op let bij de vorm, afmetingen en pakmaat.
• Hoe je een lakenzak gebruikt, wast en droog opbergt.

Wat is het verschil tussen een lakenzak en een slaapzak?

Een gewone lakenzak bestaat vooral uit een laag stof. Een slaapzak heeft een isolerende opbouw, bijvoorbeeld met dons of een synthetische vulling. Die opbouw is bedoeld om warmte vast te houden. Een dunne lakenzak heeft daardoor een andere functie dan een slaapzak voor koude nachten.

Je kunt ze wel samen gebruiken. Je kruipt dan eerst in de lakenzak en ligt daarmee in je slaapzak. De lakenzak vangt een deel van het zweet en vuil op en kun je na de reis apart wassen. Dat maakt het onderhoud van je slaapuitrusting makkelijker.

Onderdeel	Lakenzak	Slaapzak
Belangrijkste functie	Een eigen slaaplaag en een beter schoon te houden binnenkant.	Warmte vasthouden tijdens het slapen.
Uitvoering	Van dunne stof tot een dikkere thermische voering.	Een isolerende slaapzak met een uitvoering voor bepaalde omstandigheden.
Gebruik	In een slaapzak of onder aanwezig beddengoed.	Als belangrijk onderdeel van je slaapuitrusting, eventueel met een lakenzak erin.
Keuze	Materiaal, ruimte, vorm en de regels van je verblijf.	Onder meer de verwachte temperatuur, pasvorm en het gebruik.

Op Engelstalige websites kom je vaak de naam sleeping bag liner tegen. Een travel sheet is doorgaans een model dat ook als persoonlijke slaaplaag in een bed wordt gebruikt. Bekijk altijd de uitvoering: een rechthoekige zak met kussenvak werkt anders dan een smal model voor in een mummieslaapzak.

Wanneer is een lakenzak handig op reis?

Een lakenzak heeft vooral nut als je hem op een concrete overnachtingsplek gaat gebruiken. Kijk daarom eerst naar je accommodaties en slaapuitrusting. Alleen omdat hij op een paklijst staat, hoeft hij nog niet voor jouw reis nodig te zijn.

Bij een overnachting in een berghut

Een lakenzak staat op de huttenpaklijst van de Duitse Alpenvereniging. Je gebruikt hem als persoonlijke laag bij het beddengoed van de hut. De vereniging adviseert ook om voor vertrek de informatie van iedere hut te bekijken.

Controleer daarbij wat er klaarligt en wat je zelf moet meenemen. Zijn er dekens en kussens? Vraagt de hut om een bepaald soort lakenzak of een eigen kussensloop? Ga niet uit van dezelfde voorzieningen bij iedere overnachtingsplek op je route.

Regel je uitrusting vóór vertrek. Een hut kan lakenzakken verkopen of verhuren, maar je wilt je slaapplaats niet afhankelijk maken van een voorraad die je niet hebt gecontroleerd.

In een hostel of eenvoudig verblijf

Een eigen slaaplaag kan prettig zijn als je die graag gebruikt en de accommodatie dat toestaat. Toch is een lakenzak in een hostel niet automatisch nodig. Beddengoed kan al bij je verblijf horen en er kunnen regels gelden voor wat je zelf mag gebruiken.

Zo vermeldt YHA in zijn informatie over beddengoed dat het beddengoed en kussens verstrekt en gasten vraagt geen eigen beddengoed of slaapzak mee te brengen. Lees dus de voorwaarden van jouw verblijf. Vraag bij twijfel of jouw lakenzak daar gebruikt mag worden.

Zie een lakenzak als een eigen laag die je schoon kunt houden. Hij maakt vuil beddengoed niet schoon. Klopt er iets niet met het bed dat je krijgt, bespreek dat dan met de accommodatie.

Tijdens een trekking met je eigen slaapzak

Als je meerdere nachten in dezelfde slaapzak ligt, kan een losse binnenzak praktisch zijn. Je kunt die apart luchten en wassen. Kies een vorm die goed in je slaapzak past, zodat je voldoende ruimte houdt om te liggen en te draaien.

Bij een trekking met koude nachten blijft de keuze van je slaapzak belangrijk. Een dunne lakenzak is geen algemene vervanging voor geschikte isolatie. Neem bij je voorbereiding mee waar je slaapt, welke omstandigheden je verwacht en welke uitrusting je zelf moet dragen.

In de paklijst voor Nepal vind je de overige spullen voor een rondreis of trekking. Stem je slaapuitrusting vervolgens af op de specifieke route en overnachtingen die je boekt.

Welk materiaal kies je voor een lakenzak?

Het materiaal bepaalt voor een groot deel hoe de lakenzak aanvoelt, hoe je hem onderhoudt en hoeveel ruimte hij inneemt. Vergelijk daarnaast de daadwerkelijke afmetingen, het gewicht en de opgegeven pakmaat. Twee modellen van hetzelfde materiaal kunnen behoorlijk verschillen.

Materiaal	Wanneer is dit interessant?	Wat controleer je?
Katoen	Je wilt een stof die vertrouwd aanvoelt als beddengoed en draagt je bagage weinig.	Gewicht, pakmaat en of je onderweg voldoende droogtijd hebt.
Zijde of een lichte zijden mix	Je wilt weinig gewicht en een kleine pakmaat.	De precieze samenstelling, afmetingen en het wasvoorschrift.
Synthetisch materiaal, zoals polyester microvezel	Je zoekt een makkelijk mee te nemen slaaplaag waarbij snel drogen belangrijk is.	De stofstructuur, het gevoel op je huid en de uitvoering van het model.
Fleece of een dikkere thermische uitvoering	Je zoekt bewust een extra warme laag in je slaapuitrusting.	Het extra volume, gewicht en hoe de voering in je slaapzak past.

De materiaalwijzer van Cocoon beschrijft onder meer deze verschillen tussen katoen, zijde, mengsels en synthetische stoffen. Gebruik zulke informatie om modellen te vergelijken en kijk daarna wat bij jouw manier van reizen past.

Katoen of zijde?

Als je met de auto reist en je tas vooral van de auto naar je verblijf draagt, hoeft de kleinste pakmaat geen doorslaggevend voordeel te zijn. Dan kan het gevoel van de stof zwaarder wegen. Bekijk hoe een katoenen model aanvoelt en of het formaat prettig is.

Draag je je volledige uitrusting tijdens een meerdaagse tocht, dan worden gewicht en pakmaat belangrijker. Zijde of een lichte mix kan dan interessant zijn. Vergelijk wel de concrete producten. Een kleine mummievorm vergelijken met een extra breed rechthoekig model vertelt weinig over alleen het materiaal.

Let ook op woorden als silk blend. Dat betekent dat de stof een mengsel is. De verhouding tussen zijde en andere vezels kan per product sterk verschillen. Lees de samenstelling wanneer je bewust voor een bepaalde stof kiest.

Hoe belangrijk is snel drogen?

Was je onderweg met de hand en vertrek je de volgende ochtend weer, dan telt droogtijd mee. Polyester microvezel kan daarvoor een praktische keuze zijn. Het blijft belangrijk dat je de stof voldoende kunt uithangen en dat de omgeving drogen toelaat.

Blijf je meerdere nachten op dezelfde plek, dan heb je meer ruimte om je wasmoment te plannen. Kies dus niet alleen op een eigenschap in de productomschrijving, maar bedenk ook wanneer en waar je de lakenzak gaat wassen.

Hoeveel extra warmte geeft een lakenzak?

Een lakenzak kan extra warmte geven, maar daar hoort geen vast aantal graden bij dat voor iedere reiziger en slaapzak geldt. Een dunne slaaplaag en een dikkere fleecevoering doen bovendien iets anders in je uitrusting.

Sea to Summit legt bij zijn lakenzakken uit dat de warmtewinst ook afhangt van de slaapzak, de isolatie van het slaapmatje en de omstandigheden. Een temperatuurclaim op een product kun je daarom niet zomaar optellen bij de comforttemperatuur van iedere slaapzak.

Kies je slaapzak zelf op de omstandigheden waarin je gaat slapen. Bekijk daarna of een lakenzak iets toevoegt aan het comfort of onderhoud. Voor een warme slaaplaag in een bed maak je een andere keuze dan voor een extra voering tijdens een koude kampeernacht.

Een dikkere uitvoering vraagt ook meer ruimte in je tas. Weeg dat mee als je hem vooral voor een paar mogelijk frisse nachten wilt meenemen. Bedenk eerst of je bestaande slaapuitrusting geschikt is en welke aanvulling je daadwerkelijk nodig hebt.

Welke vorm en maat passen bij jou?

Let naast de lengte op de ruimte bij je schouders en voeten en op een opening waardoor je prettig in- en uitstapt. Bekijk de aanbevolen lichaamslengte als de fabrikant die vermeldt.

Rechthoekig of mummievorm?

Een rechthoekige lakenzak is een logisch model om te bekijken als je hem vooral in bed gebruikt. Je hebt doorgaans een ruimere vorm rond je benen. Hoeveel bewegingsruimte je krijgt, hangt af van de opgegeven breedte.

Een mummievorm loopt naar de voeten smaller toe en kan beter aansluiten op een mummieslaapzak. Controleer of beide producten qua lengte en breedte bij elkaar passen. Een ruime lakenzak kan in een smalle slaapzak gaan ophopen, terwijl een krap model bewegen onprettig maakt.

Slaap je graag met één knie opgetrokken of draai je veel? Let dan extra op de breedte en de rek van de stof. Een paar gram besparen helpt weinig als je daardoor iedere nacht krap ligt.

Een kussenvak en een handige opening

Sommige lakenzakken hebben een vak waar je een kussen in schuift. Dat kan handig zijn als je ook bij je hoofd een eigen stoffen laag wilt. Kijk naar de afmetingen van dat vak en controleer bij een berghut wat er aan kussenbedekking wordt gevraagd.

Let daarnaast op de instapopening. Sommige modellen hebben een langere zijopening of sluiting, andere trek je vooral van boven aan. Probeer thuis of je er gemakkelijk in komt, ook wanneer de lakenzak in je slaapzak ligt.

Een tweepersoonsmodel kan fijn lijken als je samen reist. Bedenk wel of je onderweg steeds een tweepersoonsbed hebt en of je graag dezelfde slaaplaag deelt. Twee losse lakenzakken geven meer vrijheid wanneer je in verschillende bedden slaapt.

Hoe gebruik je een lakenzak?

Leg de lakenzak klaar voordat je wilt gaan slapen. Dan kun je de onderkant goed neerleggen en spullen die je tijdens de nacht nodig hebt binnen bereik houden. Dat is vooral prettig in een gedeelde slaapruimte.

Een eenvoudige volgorde is:

1. Controleer welke kant bij je hoofd hoort en waar de opening zit.
2. Leg de lakenzak in je slaapzak of op het bed waar je hem gaat gebruiken.
3. Schuif eventueel het kussen in het daarvoor bedoelde vak.
4. Stap rustig in en trek de stof rond je benen recht.
5. Leg de deken over je heen of sluit de slaapzak op de gebruikelijke manier.

Zorg dat de stof niet onder je voeten opgepropt blijft zitten. Trek ook niet hard aan dun materiaal wanneer je ergens achter blijft haken. Ga even recht zitten en maak de stof los voordat je verder draait of instapt.

Test dit een keer thuis. Je merkt dan of de opening, lengte en breedte prettig zijn en of je met jouw slaapzak een bruikbare combinatie hebt. Dat is makkelijker aanpassen dan op de eerste avond in een berghut.

Hoe was en droog je een lakenzak?

Volg het waslabel van het specifieke model. Het juiste programma hangt af van het materiaal en de uitvoering. Er is geen enkel wasadvies dat voor alle katoenen, zijden en synthetische lakenzakken geschikt is.

De wasvoorschriften van Cocoon laten dat verschil duidelijk zien: zijde vraagt een andere behandeling dan bijvoorbeeld katoen of fleece. Ook de instructies voor uitwringen, wasmiddel en drogen kunnen verschillen.

Onderweg wassen

Plan een wasmoment waarop de lakenzak daarna kan drogen. Gebruik de wastemperatuur en het wasmiddel die bij jouw model passen. Spoel bij handwas zorgvuldig uit, zodat er geen onnodige zeepresten achterblijven.

Wring een kwetsbare stof niet stevig uit als het label dat afraadt. Bekijk ook of wasverzachter geschikt is; verschillende fabrikanten raden die bij bepaalde voeringen af.

Hang de stof voldoende uit en geef ook naden en het kussenvak tijd om te drogen. Een middag waarop je bij dezelfde accommodatie blijft, is daarvoor vaak handiger dan de avond voor een vroeg vertrek.

Droog opbergen

Berg de lakenzak pas op wanneer hij helemaal droog is. Controleer vooral dikkere randen, sluitingen en delen die dubbel hebben gehangen. Dat de buitenkant droog aanvoelt, betekent niet altijd dat ieder stukje stof al droog is.

Moet je een nog vochtige lakenzak tijdelijk vervoeren, haal hem bij de eerstvolgende gelegenheid weer uit de tas om verder te drogen. Controleer na thuiskomst opnieuw of hij droog en schoon is voordat je hem voor langere tijd weglegt.

Hoeveel ruimte neemt een lakenzak in je backpack in?

Dat verschilt sterk per model. Een lichte reislakenzak kan klein worden opgeborgen, terwijl een brede of thermische uitvoering meer plek vraagt. Gebruik de opgegeven pakmaat en het gewicht van het product dat je daadwerkelijk overweegt.

Neem ook het opbergzakje mee in de vergelijking en probeer of je de lakenzak er zelf weer gemakkelijk in krijgt. Een verpakking die alleen met veel proppen dichtgaat, is minder handig als je iedere ochtend verder reist.

Leg de lakenzak bij de rest van je uitrusting wanneer je bepaalt hoeveel liter backpack je nodig hebt. Het gaat om de complete selectie die mee moet. Een compacte lakenzak helpt weinig als je ondertussen onnodig twee vergelijkbare slaaplagen inpakt.

Gebruik de inpaklijst voor backpacken voor het overzicht van je overige spullen. Kies daarna per onderdeel welke functie het op jouw reis vervult en of die functie al door iets anders wordt ingevuld.

Wanneer kun je een lakenzak thuislaten?

Je kunt hem vaak thuislaten als je verblijft in accommodaties met passend beddengoed, je geen eigen slaaplaag wilt gebruiken en er geen overnachting op je route om vraagt. Voor een korte stedentrip met vaste hotelovernachtingen is dat een andere afweging dan voor een tocht langs berghutten.

Ook als je accommodatie eigen beddengoed niet toestaat, is extra meenemen weinig zinvol zonder eerst de voorwaarden te bespreken. En zoek je eigenlijk een oplossing voor te koude nachten, beoordeel dan je volledige slaapuitrusting voordat je alleen een dunne binnenzak toevoegt.

Maak de keuze concreet: op welke nacht ga je de lakenzak gebruiken en waarvoor? Als je dat kunt aanwijzen, kies je vervolgens het materiaal en model dat erbij past. Blijft het bij een vaag idee dat hij misschien handig is, kijk dan eerst nog eens naar wat je accommodatie al biedt.

Ben je tevreden over dit artikel?

Je feedback helpt ons onze content te verbeteren.

Ja Nee