15x de mooiste natuurgebieden in Duitsland

Duitsland ligt om de hoek, maar qua natuur voelt het vaak alsof je veel verder weg bent. Van bergen en meren tot krijtrotsen en sprookjesbossen: je vindt het er allemaal. In deze gids neem ik je mee langs vijftien natuurgebieden die zich perfect lenen voor een weekend weg of een langere reis.

Ik focus op plekken waar je echt iets mee kunt: goede wandelroutes, fijne uitvalsbases, praktische reistips en dingen waar je op moet letten. Zo kun je per gebied snel bepalen of het bij je past en hoe je je tijd daar het beste indeelt.

Harz: stoomtreinen, bergen en donkere bossen

De Harz is het eerste echte middelgebergte als je vanuit Nederland naar het zuiden rijdt. De hoogste top is de Brocken met 1142 meter. Niet extreem hoog, maar hoog genoeg voor mistige bergtoppen, dichte bossen en stevige wandelingen. Als je vooral de Eifel of Ardennen kent, voelt de Harz meteen een stuk bergachtiger.

Wat de Harz zo leuk maakt, is de mix van natuur en geschiedenis. Vroeger was dit een mijngebied en dat zie je nog steeds aan oude mijnschachten en industriële restanten. De stoomtreinen van de Harzer Schmalspurbahnen zijn echt een aanrader. Je kunt bijvoorbeeld vanuit Wernigerode of Quedlinburg met een historische trein richting de Brocken rijden. Reken wel op een rustig tempo, het gaat hier om de beleving en niet om snelheid.

Qua wandelen heb je hier alles: korte rondjes door het bos, routes langs beekjes en dagtochten naar uitzichtpunten. Bekende plekken zijn de Brocken zelf en de Hexentanzplatz bij Thale, met uitzicht over het Bodetal. Een opvallend detail is de Harzer Naturistenstieg, een officieel naakt wandelpad. Als dat niets voor je is, kun je dat gebied gewoon vermijden en voor andere routes kiezen.

Waar verblijven en hoe plannen

Zelf vind ik Wernigerode een fijne uitvalsbasis. Het is een kleurrijk vakwerkstadje met een kasteel, genoeg hotels en pensions, en je zit zo in de bergen. Quedlinburg is rustiger en heeft een prachtig historisch centrum dat op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat. Vanuit beide plaatsen rijd je in een half uur naar verschillende wandelgebieden.

• Beste reistijd: voor- en najaar voor rust en aangename temperaturen; in de winter voor sneeuw en langlaufen.
• Neem stevige, waterdichte wandelschoenen mee; paden kunnen rotsig en glad zijn, zeker rond de Brocken.
• Check de dienstregeling van de stoomtrein vooraf, vooral buiten het hoogseizoen en bij slecht weer.

Let er ook op dat het weer op de Brocken snel kan omslaan. Neem altijd een extra laag en een regenjas mee, ook als het in het dal nog zonnig is. Veelgemaakte fout: te licht gekleed naar boven gaan en halverwege om moeten draaien omdat het te koud of te nat wordt.

Moezel: wijnhellingen, kastelen en de Geierlay brug

De Moezelregio in Rijnland-Palts en Saarland draait om de rivier die in grote bochten door het landschap slingert. Je ziet er steile wijngaarden, kastelen op heuveltoppen en dorpjes vol vakwerkhuizen. Het is een gebied waar je makkelijk een week zoet bent met wandelen, fietsen en terrasjes pakken.

Langs de Moezel loopt een goed fietspad dat grotendeels vlak is. Ideaal als je geen zin hebt in zware klimmetjes. Wil je wél de hoogte in, dan zijn er wandelroutes die de wijnhellingen op gaan, zoals bij Cochem of Bernkastel-Kues. Een glas lokale Riesling hoort hier er gewoon een beetje bij, bijvoorbeeld in een Weinstube in Traben-Trarbach of bij een wijnboer in Zell.

Een bijzonder uitstapje is de Geierlay hangbrug bij Mörsdorf. Deze voetgangersbrug van ongeveer 360 meter lang hangt hoog boven een dal. Als je last hebt van hoogtevrees, voel je dat hier meteen. Vanaf de parkeerplaats loop je in zo’n 20 tot 30 minuten door het bos naar de brug. Reken op wachtrijen in de weekenden en schoolvakanties.

Handige keuzes rond de Moezel

Voor een eerste keer aan de Moezel zijn Cochem en Traben-Trarbach goede uitvalsbases. Cochem is levendig en toeristisch, met een burcht en veel restaurants. Traben-Trarbach is rustiger en wat meer gericht op wijn en wellness. Reis je met kinderen, dan zijn plaatsen als Zell of Ernst vaak net wat overzichtelijker en betaalbaarder.

• Vermijd de drukste hoogzomerweekenden als je niet van massa’s mensen houdt; vooral Cochem kan dan overvol zijn.
• Neem een lichte regenjas mee, ook in juli en augustus; in de dalen kan het weer snel omslaan.
• Plan de Geierlay brug vroeg in de ochtend of na 16.00 uur voor minder drukte en makkelijker parkeren.

Veelgemaakte fout is om te veel in één dag te willen proppen: meerdere dorpen, een kasteel, een wijnproeverij en een lange wandeling. Kies liever één of twee dingen per dag. Bijvoorbeeld: ’s ochtends wandelen bij de Calmont Klettersteig (steile wijnhelling tussen Bremm en Ediger-Eller) en ’s middags rustig door Bernkastel-Kues slenteren.

Jasmund: krijtrotsen en oude beukenbossen aan de Oostzee

Helemaal in het noordoosten, op het eiland Rügen, ligt Nationaal Park Jasmund. Het is het kleinste nationale park van Duitsland, maar landschappelijk een van de meest bijzondere. De witte krijtrotsen rijzen stijl op uit de Oostzee en vormen een fel contrast met het donkere beukenbos erboven.

De rotsen zijn 60 tot 160 meter hoog. Vooral bij de Königsstuhl heb je indrukwekkende uitzichtpunten. Neem de tijd om zowel boven langs de kliffen als beneden op het strand te lopen. Boven wandel je door het bos met af en toe doorkijkjes naar zee. Beneden, op het kiezelstrand, zie je pas echt hoe hoog die kliffen zijn. Houd rekening met veel trappen en soms glibberige stukken, vooral na regen.

Naast de krijtrotsen zijn de oude beukenbossen een hoogtepunt. In de herfst is het hier een kleurenexplosie, maar ook in de lente, als het frisse groen net uitloopt, is het prachtig. De paden zijn goed aangegeven en veel routes zijn geschikt voor gezinnen. Met een kinderwagen wordt het lastiger, zeker bij trappen en steile stukken.

Zo pak je een bezoek aan Jasmund aan

Sassnitz is een praktische uitvalsbasis. Dit havenplaatsje ligt op Rügen en je bent vanuit het centrum in een kwartier bij de randen van het park. Je kunt met de auto naar parkeerplaatsen bij het Nationalpark-Zentrum Königsstuhl of bij Hagen rijden en vanaf daar verder wandelen.

• Blijf altijd achter hekken en op de paden; de krijtrotsen eroderen en stukken kunnen onverwacht afbrokkelen.
• Neem eten en drinken mee, want horeca zit vooral rond de bezoekerscentra, niet midden in het park.
• Combineer Jasmund met andere plekken op Rügen, zoals het strand van Binz of de badplaats Sellin.

Veel mensen onderschatten de afstanden op Rügen. Het eiland lijkt klein op de kaart, maar door de bochtige wegen en dorpjes doe je langer over ritten dan je denkt. Plan dus niet te veel op één dag en kies maximaal twee hoofdactiviteiten, bijvoorbeeld Jasmund in de ochtend en een strandwandeling bij Prora in de middag.

Zugspitze en Bayerischer Wald: hoog de bergen in en diep het bos in

In het uiterste zuiden bij Garmisch-Partenkirchen ligt de Zugspitze, met 2962 meter de hoogste berg van Duitsland. Als je in het dal staat en omhoog kijkt, snap je meteen waarom dit gebied zo populair is. Het landschap is ruig, maar je hoeft geen ervaren alpinist te zijn om hier iets te beleven.

Met de kabelbaan ben je in korte tijd op de top. Boven vind je een gebouw met restaurant, museum en uitzichtsplatform. Vanaf het platform kijk je uit over zowel Duitsland als Oostenrijk en zie je de gletsjer liggen. Op heldere dagen zie je tientallen bergtoppen. Houd er rekening mee dat het hier zelfs in de zomer fris kan zijn. Een fleece en winddichte jas zijn geen overbodige luxe.

Meer naar het oosten ligt het Bayerischer Wald, het oudste nationale park van Duitsland. Samen met het Bohemer Woud in Tsjechië vormt het een enorm aaneengesloten bosgebied. Denk aan eindeloze sparren- en beukenbossen, houten wandelbruggen, uitzichttorens zoals de Baumwipfelpfad bij Neuschönau en riviertjes die door het woud slingeren. Hier kom je echt voor rust en natuur.

Wandelen en wildlife in Beieren

In het Bayerischer Wald heb je routes van alle niveaus. Korte familiewandelingen rond het bezoekerscentrum bij Neuschönau, maar ook dagtochten naar toppen als de Großer Arber. Wil je kans maken om dieren te spotten, ga dan met een lokale gids op pad. Die kent de sporen van lynxen, wolven en herten en weet waar je stil moet zijn.

Garmisch-Partenkirchen is een logische uitvalsbasis voor de Zugspitze, met veel hotels en pensions. Voor het Bayerischer Wald zijn plaatsen als Bodenmais, Zwiesel en Grafenau handig. Reis je met het openbaar vervoer, let dan op de regionale tickets zoals het Bayern-Ticket. Daarmee kun je een dag lang met regionale treinen en bussen reizen, wat vaak goedkoper is dan losse kaartjes.

• Check het weerbericht voor je een bergdag plant; onweer in de middag komt in de zomer vaak voor.
• Neem in de bergen altijd voldoende water en snacks mee; berghutten zijn niet overal aanwezig of open.
• In het Bayerischer Wald zijn teken een aandachtspunt: draag lange broekspijpen en controleer jezelf na het wandelen.

Veelgemaakte fout in dit gebied is om de reistijd tussen Zugspitze en Bayerischer Wald te onderschatten. Het zijn echt twee aparte regio’s. Als je maar een week hebt, kies dan óf voor de Alpen rond Garmisch óf voor het bosgebied van het Bayerischer Wald, niet allebei.

Sächsische Schweiz en het Zwarte Woud: rotsformaties en sprookjesbossen

Nationaal Park Sächsische Schweiz ligt in het oosten, vlak bij Dresden en de Tsjechische grens. De naam doet anders vermoeden, maar je zit hier gewoon in Saksen. Het landschap bestaat uit steile zandsteenrotsen, diepe kloven en uitgestrekte bossen. Het is een paradijs voor wandelaars en klimmers.

De bekendste plek is de Bastei, met de stenen brug en uitzicht over de Elbe. Vanaf hier zie je goed hoe grillig het landschap is. De Elbe-fietsroute is ideaal als je liever fietst dan klimt. Je volgt de rivier, met aan weerszijden rotsformaties en bossen. Plaatsen als Bad Schandau en Königstein zijn goede uitvalsbases, zeker als je ook de vesting Königstein wilt bezoeken.

Helemaal in het zuidwesten ligt het Zwarte Woud, een dichtbebost middelgebergte dat je misschien kent van koekoeksklokken en Schwarzwälder Kirschtorte. De dennen- en sparrenbossen zijn zo donker dat je snapt waar de sprookjes van de gebroeders Grimm vandaan komen. Bekende plaatsen zijn Triberg met zijn watervallen en Titisee-Neustadt aan het gelijknamige meer.

Routes kiezen en drukte ontwijken

In de Sächsische Schweiz is het belangrijk om vooraf een route te kiezen die bij je past. Sommige paden, zoals rond de Schrammsteine, zijn smal, steil en hebben ladders. Andere routes, bijvoorbeeld langs de Elbe of rond de Bastei, zijn beter te doen met kinderen. Check altijd de moeilijkheidsgraad van een wandeling voordat je vertrekt, zeker als je niet van klauteren houdt.

In het Zwarte Woud kun je prachtige autorondritten maken, zoals over de Schwarzwaldhochstraße tussen Baden-Baden en Freudenstadt. Onderweg stop je bij uitzichtpunten, watervallen zoals de Allerheiligen Wasserfälle en kleine dorpjes. Neem de tijd om ergens een stuk taart te eten, bijvoorbeeld in Triberg of Hinterzarten, en loop daarna een kort rondje door het bos of langs de waterval.

• Ga in de Sächsische Schweiz vroeg op pad om parkeerdrukte bij de Bastei en populaire kloven te vermijden.
• Gebruik goede kaarten of een offline wandelapp; in kloven en bossen heb je niet overal bereik.
• In het Zwarte Woud zijn veel routes ook in de winter begaanbaar, maar check dan wel of paden niet zijn afgesloten door sneeuw of ijs.

Veel reizigers combineren de Sächsische Schweiz met een stedentrip Dresden en het Zwarte Woud met Freiburg of Baden-Baden. Dat werkt goed als je stad en natuur wilt afwisselen en niet elke dag lang wilt rijden.

Duitse Wadden en Bodensee: water, eilanden en grenslandschappen

Net als Nederland heeft Duitsland zijn eigen Waddengebied. Voor de kust van Nedersaksen en Sleeswijk-Holstein liggen de Duitse Waddeneilanden. De Oost-Friese eilanden, zoals Norderney, Juist en Borkum, zijn kleiner dan Texel of Terschelling, maar qua sfeer vergelijkbaar: brede stranden, duinen en dorpjes met pensions en vakantiehuizen.

Veel eilanden, zoals Norderney en Borkum, staan bekend als kuuroord. Je vindt er wellness, zeelucht en rust. Neben de bewoonde eilanden zijn er ook 17 onbewoonde Duitse Waddeneilanden, belangrijk voor vogels en natuur. Wadlopen kan hier ook, maar ga altijd met een gids. De stroming en het tij zijn verraderlijk en het weer kan snel omslaan.

Helemaal in het zuiden, op de grens met Oostenrijk en Zwitserland, ligt de Bodensee. Dit grote meer voelt bijna als een binnenzee. De Obersee is het grootste deel, met plaatsen als Konstanz, Meersburg en Friedrichshafen aan de oever. Aan de Untersee ligt het eiland Reichenau met zijn kloosters, en iets verderop vind je het bloemeneiland Mainau, dat vooral in de lente en zomer populair is.

Watersport en ontspannen aan de Bodensee

Rond de Bodensee kun je mooi wandelen en fietsen, bijvoorbeeld over de Bodensee-Radweg die om het meer heen loopt. Op het water kun je surfen, kitesurfen, zeilen, duiken en zwemmen. In de zomer voelt de sfeer hier bijna mediterraan, met volle terrasjes en bootjes op het water. Houd er wel rekening mee dat het in juli en augustus druk kan zijn, vooral in toeristische plaatsen als Meersburg en Lindau.

• Overweeg een regionale pas of combiticket voor boot en trein als je veel rond het meer wilt reizen.
• Boek je accommodatie op de Waddeneilanden op tijd, zeker in schoolvakanties; veel pensions zitten dan snel vol.
• Neem op de eilanden een winddichte jas mee; ook op zonnige dagen kan de wind fris zijn.

Een handige keuze is om ofwel voor een echt eilandgevoel te gaan (bijvoorbeeld een week Borkum of Norderney), of juist voor de Bodensee als je water wilt combineren met steden als Konstanz en uitstapjes naar Oostenrijk of Zwitserland. Probeer niet alles in één reis te stoppen, want de afstand tussen noordkust en Bodensee is groot.

Verborgen parels in het zuiden: Blautopf, Kuhflucht watervallen en Breitachklamm

Naast de bekende berggebieden zitten er in Zuid-Duitsland ook wat minder bekende natuurplekken verstopt. Een daarvan is de Blautopf bij Blaubeuren in Baden-Württemberg. Dit kleine meer is zó diepblauw dat je bijna denkt dat je in Canada of Slovenië staat. De vakwerkhuizen eromheen verraden dat je toch echt in Duitsland bent.

Rondom de Blautopf kun je een korte wandeling maken langs de oevers en door het dorp. Het is geen plek voor een hele dag, maar juist leuk als tussenstop tijdens een rondreis, bijvoorbeeld op weg naar de Alpen. In het hoogseizoen kan het druk zijn, dus ga bij voorkeur vroeg op de dag of juist aan het eind van de middag.

Verder naar het zuiden, in Beieren bij Farchant, liggen de Kuhflucht watervallen. Met een totale hoogte van ongeveer 270 meter behoren ze tot de hoogste van Duitsland. Je bereikt ze via een goed begaanbaar pad langs de rivier, een wandeling van zo’n 20 tot 30 minuten vanaf de parkeerplaats. Onderweg kom je langs kleinere watervalletjes en stroomversnellingen, ideaal als je met kinderen loopt.

Niet ver daarvandaan, bij Oberstdorf, ligt de Breitachklamm. Dit is een diepe rotskloof die zo’n 8000 jaar geleden is ontstaan doordat de rivier Breitach zich een weg door het gesteente heeft gebaand. Je loopt over paden en bruggetjes langs steile rotswanden, met het water dat onder je door raast. De kloof is spectaculair, maar er is wel betaald toegang. Er zijn verschillende routes, van een kort rondje door de kloof tot langere wandelingen in de omgeving.

Veilig en ontspannen op pad

Bij kloven en watervallen is goed schoeisel echt belangrijk. De paden kunnen nat en glad zijn, vooral na regen of in het voorjaar met smeltwater. Neem een regenjas mee, ook als het droog lijkt; in een kloof voelt het vaak koeler en vochtiger dan daarbuiten.

• Check openingstijden van de Breitachklamm; in de winter of bij extreem weer kan de kloof gesloten zijn.
• Parkeer bij officiële parkeerplaatsen, niet langs de weg, om boetes en wegslepen te voorkomen.
• Neem contant geld mee voor parkeergeld en entree; niet overal kun je pinnen.

Een handige combinatie is om vanuit Garmisch-Partenkirchen of Oberstdorf een dag te plannen met de Kuhflucht watervallen in de ochtend en de Breitachklamm in de middag. Zo heb je een afwisselende dag met relatief korte wandelingen die ook met wat oudere kinderen goed te doen zijn.

Neuschwanstein, Nationaal Park Eifel en Großer Tiergarten

Slot Neuschwanstein in Beieren is misschien geen natuurgebied, maar de omgeving is dat zeker wel. Het kasteel ligt bovenop een rots, omringd door bossen en bergen. Vanaf de bekende Marienbrücke kijk je uit op het kasteel met daarachter de Alpen. Met zo’n 1,3 miljoen bezoekers per jaar is het hier druk, dus reserveer je rondleiding ruim van tevoren. Je kunt naar boven wandelen of een koets nemen, maar houd rekening met wachttijden.

Dichter bij huis ligt Nationaal Park Eifel, vlak over de grens bij Limburg. Dit is het enige nationale park van Noordrijn-Westfalen. De Eifel bestaat uit glooiende heuvels, bossen en stuwmeren zoals de Rursee en de Urfttalsperre. Plaatsen als Monschau, met zijn vakwerkhuizen en smalle straatjes, zijn leuk om te combineren met een wandeling door het park. Vanaf Nederland ben je er in een paar uur, wat het ideaal maakt voor een lang weekend.

In Berlijn tenslotte ligt de Großer Tiergarten, midden in de stad. Met zijn 210 hectare is het veel meer dan een gewoon stadspark. Je vindt er vijvers, brede lanen, stille hoekjes en monumenten. Het park ligt tussen de Brandenburger Tor en de Siegessäule in, waardoor je stad en groen makkelijk combineert.

Stad en natuur combineren

In de Eifel kun je mooie dagtochten maken, bijvoorbeeld rond de Rursee of door de bossen bij Gemünd en Einruhr. Voor gezinnen zijn er genoeg kortere routes die ook met kinderen goed te doen zijn, zoals de belevingspaden rond het Nationalpark-Tor in Gemünd. In de herfst is het hier extra mooi, maar ook drukker in de weekenden, vooral rond Monschau.

In de Großer Tiergarten kun je makkelijk een paar highlights combineren: het Sovjetmonument, de Siegessäule (die je kunt beklimmen voor uitzicht over Berlijn), de rozentuin en het Café am Neuen See, waar je in de zomer een roeibootje kunt huren. Schloss Bellevue, de residentie van de Duitse bondspresident, ligt ook aan de rand van het park. Neem een kleedje en wat snacks mee en plan bewust een paar uur park in je stedentrip, anders loop je er alleen maar snel doorheen.

Rond Neuschwanstein is het slim om de drukste tijden te vermijden. Ga vroeg in de ochtend of juist later in de middag en combineer je bezoek met een wandeling rond de nabijgelegen Alpsee of een uitstapje naar het minder drukke kasteel Hohenschwangau. Zo haal je meer uit de omgeving dan alleen het klassieke fotomoment bij het kasteel.

Lees verder

• 7x de mooiste stranden van Mexico
• de mooiste steden van Mexico voor je rondreis
• de 7 mooiste steden van Zuid-Afrika voor je rondreis
• de 10 mooiste steden van Frankrijk voor een stedentrip

Ben je tevreden over dit artikel?

Je feedback helpt ons onze content te verbeteren.

Ja Nee