EU 261 vluchtcompensatie: wanneer en hoeveel krijg je

EU 261/2004 is de Europese verordening die je rechten regelt als je vlucht wordt geannuleerd, fors vertraagd is of als je tegen je wil bent geweigerd. Het is een van de strengste passagiersregelingen ter wereld, maar veel reizigers laten de compensatie liggen omdat de luchtvaartmaatschappij niet uit zichzelf wijst op de regeling. Op deze pagina lees je precies wanneer je recht hebt op vergoeding, hoeveel, hoe je het claimt, en wanneer een claimbureau wel of niet de moeite is.

Wat is EU 261/2004 precies

EU-verordening 261/2004 geldt voor vluchten die vertrekken vanuit een EU-luchthaven (door welke maatschappij dan ook), én voor vluchten met een EU-maatschappij die in de EU aankomen. Een KLM-vlucht uit New York naar Amsterdam valt eronder. Een Delta-vlucht uit New York naar Amsterdam ook (bestemming binnen EU vanaf maatschappij van een derde land valt buiten de regeling, let op deze nuance, die staat hieronder uitgelegd).

Voor de officiële tekst en uitleg: Your Europe, Passagiersrechten luchtvervoer. Sinds Brexit gelden vergelijkbare regels voor het Verenigd Koninkrijk onder UK 261, met dezelfde compensatiebedragen.

Wanneer heb je recht op compensatie

Compensatie krijg je in drie hoofdscenario’s: bij een vertraging van 3 uur of meer op de eindbestemming, bij een vlucht die binnen 14 dagen voor vertrek wordt geannuleerd, of bij geweigerde boarding (denied boarding) terwijl je een geldig ticket had en op tijd was. In alle drie de gevallen moet de oorzaak binnen de invloedssfeer van de luchtvaartmaatschappij liggen, geen extreme weersomstandigheden, stakingen van luchtverkeersleiding of veiligheidsrisico’s.

Geen compensatie krijg je bij: weersomstandigheden waardoor vliegen onveilig is, politieke instabiliteit, een staking buiten de eigen organisatie van de maatschappij, vogel-aanvaringen die structurele schade veroorzaken, of medische noodgevallen. Wel verzorging: ook bij overmacht is de luchtvaartmaatschappij verplicht je te helpen met eten, drinken en eventueel een hotel.

Compensatiebedragen

De bedragen zijn vastgelegd op basis van vluchtafstand. Voor vluchten tot 1.500 kilometer (bijvoorbeeld Amsterdam-Rome) is dat 250 euro per passagier. Voor vluchten tussen 1.500 en 3.500 kilometer (Amsterdam-Athene of Amsterdam-Casablanca) is het 400 euro. Voor vluchten boven 3.500 kilometer (Amsterdam-Bangkok of Amsterdam-Dubai) krijg je 600 euro.

Belangrijk: de afstand is de directe afstand tussen vertrek en eindbestemming, niet de gevlogen route. En het bedrag geldt per passagier, niet per boeking, een gezin van vier krijgt vier keer het bedrag.

Bij een vertraging tussen 3 en 4 uur op een vlucht boven de 3.500 kilometer wordt het bedrag vaak gehalveerd naar 300 euro. Bij vluchten tot 3.500 kilometer is het volle bedrag verschuldigd vanaf 3 uur vertraging.

Verzorgingsplicht: ongeacht de oorzaak

Naast de financiële compensatie heb je recht op zogenaamde ‘right to care’. Dat wil zeggen: vanaf 2 uur vertraging op korte vluchten (3 uur op middellange, 4 uur op lange), moet de luchtvaartmaatschappij je gratis eten en drinken aanbieden, twee gratis telefoongesprekken of e-mails toestaan, en bij overnachting een hotel plus vervoer naar dat hotel verzorgen.

Dit geldt ook bij overmacht. De maatschappij hoeft dan geen compensatie te betalen, maar de zorgplicht blijft bestaan. Schiet de maatschappij hierin tekort en ben je zelf gedwongen kosten te maken voor eten of een hotel, bewaar dan álle bonnen, die kun je achteraf terug claimen.

Annulering: wat moet de maatschappij doen

Bij een geannuleerde vlucht heb je drie opties: je geld volledig teruggestort krijgen binnen 7 dagen, omgeboekt worden naar een vergelijkbare vlucht naar je eindbestemming, of omgeboekt worden naar een latere datum. De maatschappij moet je hiertussen laten kiezen, niet eenzijdig beslissen.

Voor de compensatie van 250 tot 600 euro bovenop het terug krijgen van je geld geldt: de annulering moet binnen 14 dagen voor vertrek zijn meegedeeld. Daarbuiten geldt geen recht op de extra compensatie, maar het terug krijgen van je geld of omboeking blijft.

Hoe claim je: stap voor stap

Direct op de luchthaven: vraag bij de gate of de servicedesk een schriftelijke bevestiging van de vertraging of annulering. Vraag specifiek om de oorzaak, als die “operationele redenen” of “technisch defect” is, valt het waarschijnlijk binnen de invloedssfeer van de maatschappij en heb je recht op compensatie. Zit “weersomstandigheden” of “ATC restrictions” bij, vraag dan om bewijs.

Thuis: stuur binnen drie maanden een schriftelijke claim naar de luchtvaartmaatschappij. Veel maatschappijen hebben een online formulier voor passagiersrechten op hun site. Vermeld vluchtnummer, datum, route, alle namen en geboortedata van passagiers, en het gevraagde bedrag. Voeg het ticket en alle bonnen toe.

De maatschappij moet binnen redelijke termijn reageren, 4 tot 6 weken is gebruikelijk. Krijg je een afwijzing of geen reactie, dan kun je naar het Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) of naar een claimbureau.

Claimbureaus: wel of niet

EUclaim, AirHelp, Flightright en vergelijkbare bureaus nemen je claim over op no cure, no pay-basis. Ze nemen meestal 25 tot 35 procent van de uitgekeerde compensatie als provisie. Voordeel: jij hoeft niets te doen behalve je gegevens uploaden, en zij hebben juridische kennis om bezwaar van de maatschappij aan te vechten. Nadeel: je houdt minder over.

Wanneer een claimbureau de moeite waard is: als de maatschappij weigert te betalen of niet reageert, als je geen tijd of zin hebt om zelf de procedure te volgen, of als de claim juridisch ingewikkeld is (bijvoorbeeld omdat de maatschappij beweert dat het overmacht was). Wanneer niet: als de maatschappij meteen instemt met betalen, dan houd je 100 procent zelf.

Tip: probeer eerst zelf. Veel maatschappijen betalen na de eerste schriftelijke claim direct uit. Lukt het niet binnen 6 weken, schakel dan een bureau in. Voor specifieke claims: EUclaim en AirHelp.

Buitengewone omstandigheden: de grijze zone

Luchtvaartmaatschappijen leunen vaak op het argument ‘buitengewone omstandigheden’ om geen compensatie te hoeven betalen. Het Europees Hof van Justitie heeft in de loop van de jaren veel uitspraken gedaan die deze grijze zone hebben verkleind. Een paar bekende:

Een technisch defect dat ontstaat door normale slijtage valt binnen de verantwoordelijkheid van de maatschappij, geen overmacht. Een vogel-aanvaring is wél overmacht, maar als de maatschappij na de aanvaring de afhandeling onnodig laat aanpakt en de vertraging daardoor groter wordt, is dat deel van de vertraging wél compensabel. Een staking van het eigen cabinepersoneel is geen overmacht; een staking van luchtverkeersleiding wel. Een algemene “wilde” staking is een grijs gebied dat per zaak verschilt.

Bij twijfel: claim toch en laat de maatschappij maar bewijzen dat het overmacht was.

Verloren of beschadigde bagage: een aparte regeling

Bagage-claims vallen niet onder EU 261 maar onder het Verdrag van Montreal. De vergoedingen zijn lager: tot ongeveer 1.300 euro per passagier. Belangrijk: meld vermiste of beschadigde bagage direct op het vliegveld bij de Lost & Found-balie en krijg een Property Irregularity Report (PIR). Zonder PIR is een claim achteraf bijna niet rond te krijgen.

Vermiste bagage moet binnen 21 dagen worden gemeld; beschadigde bagage binnen 7 dagen. Bewaar bonnen van vervangende kleding en toiletartikelen die je hebt moeten kopen, die kun je terug claimen.

Geweigerde boarding (denied boarding)

Soms is een vlucht overboekt en wordt jou aan de gate gevraagd vrijwillig een latere vlucht te nemen tegen een vergoeding. Dat is “voluntary denied boarding” en het bedrag is onderhandelbaar, vraag om wat redelijk is voor jouw situatie (compensatie plus hotel plus eten plus iets extra voor het ongemak).

Word je tégen je wil van de vlucht gehaald (involuntary denied boarding), dan heb je automatisch recht op de volledige compensatie van 250 tot 600 euro plus omboeking. Niet akkoord gaan met een lager bedrag aan de gate als ze je tegen je wil weigeren, dat is je wettelijk recht.

Voor reisplanning is timing alles

Vluchten in de avond hebben hogere kans op vertraging dan vluchten in de ochtend, omdat vertraging eerder op de dag doorwerkt. Een vroege ochtendvlucht heeft minder buffer, maar een groter risico is een gemiste verbinding bij overstappen, pak liever een dagvlucht met ruime overstap dan de strakste verbinding. Voor meer over slim plannen, zie de pagina reisplanning.

Reisverzekering versus EU 261

Je reis- of annuleringsverzekering dekt vaak andere zaken dan EU 261. EU 261 vergoedt het ongemak van een vertraging of annulering door de maatschappij; je verzekering vergoedt bijvoorbeeld een gemiste hotelreservering, een doktersbezoek tijdens je reis, of een teruggekeerde reis vanwege een dringende familiekwestie. Beide kunnen tegelijk van toepassing zijn, een claim bij de luchtvaartmaatschappij sluit een verzekeringsclaim niet uit.

Veelgestelde vragen

Hoe lang heb ik om een claim in te dienen?

In Nederland geldt een verjaringstermijn van twee jaar voor luchtvaartclaims (op basis van rechterlijke uitspraken; sommige maatschappijen hanteren een kortere termijn in hun voorwaarden, maar de wettelijke termijn is leidend). Wacht niet te lang, bewijsstukken raken kwijt en getuigen vergeten details.

Krijg ik ook compensatie als ik op een goedkoop ticket vlieg?

Ja. EU 261 maakt geen onderscheid in ticketprijs. Een budget-ticket van 39 euro op een vlucht van 1.700 km dat 4 uur vertraagd is, levert nog steeds 400 euro per passagier op.

Wat als de overstap mislukt door vertraging op het eerste vluchtsegment?

Bij een doorgeboekte reis (één boekingsnummer voor alle segmenten) ben je gedekt: als je eindbestemming meer dan 3 uur later wordt bereikt door een vertraging op het eerste segment, heb je recht op compensatie. Bij separate boekingen ligt het risico volledig bij jou, daarom kost een doorgeboekte reis vaak iets meer maar geeft het significante zekerheid.

Is een vouchervergoeding geldig in plaats van geld?

Nee, niet zonder jouw expliciete instemming. Bij annulering heb je recht op terugbetaling in geld binnen 7 dagen. Sommige maatschappijen probeerden tijdens de coronaperiode vouchers door te drukken, dat mocht niet zonder toestemming van de passagier.

Geldt EU 261 nog na de Brexit voor het VK?

Het VK heeft de regeling overgenomen onder UK 261 met dezelfde compensatiebedragen. Voor vluchten van/naar het VK met een Britse maatschappij of vanaf een Britse luchthaven gelden dezelfde rechten, de claim dien je dan in onder UK 261 in plaats van EU 261.

Bronnen en verdieping

• Your Europe, Passagiersrechten luchtvervoer
• Inspectie Leefomgeving en Transport, Passagiersrechten
• Consumentenbond, Recht op vergoeding bij vertraging of annulering

Meer over vliegen

Deze pagina is onderdeel van het cluster Vliegen: alles wat je moet weten. Bekijk ook de snelste check-in en security tips en de regels voor handbagage en vloeistoffen.